Hakem Heyeti Karar─▒na ─░tiraz Davas─▒nda Islah

YARGITAY

HUKUK GENEL KURULU

E. 2013/13-2342

K. 2015/1066

T. 25.3.2015

ÔÇó FAZLAYA ─░L─░┼×K─░N HAKLARIN SAKLI TUTULMASI ( Islah/Davac─▒n─▒n Davadaki Talebini 5 Ay ─░le S─▒n─▒rlamay─▒p Sadece ┼×imdilik 5 Aya Tekab├╝l Eden Miktar─▒ ─░stedi─či – Islah Dilek├žesi ─░le Miktar─▒n Art─▒r─▒lmas─▒n─▒n M├╝mk├╝n Bulundu─ču/T├╝ketici Hakem Heyeti Karar─▒n─▒n ─░ptali ─░stemi )

ÔÇó ISLAHLA M─░KTARIN ARTIRILMASI ( Davac─▒n─▒n Davadaki Talebini 5 Ay ─░le S─▒n─▒rlamay─▒p Sadece ┼×imdilik 5 Aya Tekab├╝l Eden Miktar─▒ ─░stedi─či/T├╝ketici Hakem Heyeti Karar─▒ ─░ptali ─░stemi – Dava Dilek├žesinde Fazlaya ─░li┼čkin Haklar─▒n Sakl─▒ Tutuldu─ču/Davac─▒n─▒n Davas─▒n─▒n Islah Etmesinin M├╝mk├╝n Oldu─ču )

ÔÇó T├ťKET─░C─░ HAKEM HEYET─░ KARARI ─░PTAL─░ ─░STEM─░ ( Fazlaya ─░li┼čkin Haklar─▒ Sakl─▒ Tutarak Dava A├žma/Islah – Davac─▒ Davadaki Talebini 5 Ay ─░le S─▒n─▒rlamay─▒p Sadece ┼×imdilik 5 Aya Tekab├╝l Eden Miktar─▒ ─░stedi─či/Davac─▒n─▒n Davas─▒n─▒n Islah Etmesinin M├╝mk├╝n Oldu─ču G├Âzetilece─či )

ÔÇó ISLAH YOLUYLA FAZLA ZARARLARI TALEP ETME ( Davac─▒ Dava Dilek├žesinde Fazlaya ─░li┼čkin Haklar─▒n─▒ 5 Ay ─░le S─▒n─▒rlamay─▒p Sadece ┼×imdilik 5 Aya Tekab├╝l Eden Miktar─▒ ─░stedi─či – Davac─▒n─▒n Davas─▒n─▒n Islah Etmesinin M├╝mk├╝n Oldu─ču/T├╝ketici Hakem Heyeti Karar─▒ ─░ptali )

1086/m.83

6100/m.176,177

├ľZET :┬áUyu┼čmazl─▒k; dava dilek├žesinde fazlaya ili┼čkin haklar─▒n─▒ sakl─▒ tutup, 5 ay ge├ž teslim nedeniyle u─črad─▒─č─▒ zarar─▒ talep eden davac─▒n─▒n, ─▒slah yoluyla 5 ay─▒ a┼čan s├╝re nedeniyle u─čran─▒lan zarar─▒ talep edip edemeyece─či noktas─▒nda toplanmaktad─▒r. Dava dilek├žesi bir b├╝t├╝n olarak de─čerlendirildi─činde, davac─▒n─▒n davadaki talebini 5 ay ile s─▒n─▒rlamay─▒p sadece ┼čimdilik 5 aya tekab├╝l eden miktar─▒ istedi─či, bu itibarla ─▒slah dilek├žesi ile miktar─▒ art─▒rmas─▒n─▒n m├╝mk├╝n bulundu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r. ├ľte yandan daval─▒ taraf├ža davac─▒n─▒n ─▒slah talebine kar┼č─▒ bu hususta bir itirazda vaki olmam─▒┼čt─▒r. T├╝m bu hususlar birlikte de─čerlendirildi─činde, davac─▒n─▒n davas─▒n─▒n ─▒slah etmesinin m├╝mk├╝n oldu─ču kabul edilerek has─▒l olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekti─činin kabul├╝ gerekir.

DAVA :┬áTaraflar aras─▒ndaki ‘t├╝ketici hakem heyeti karar─▒na itiraz’ davas─▒ndan dolay─▒ yap─▒lan yarg─▒lama sonunda; Bitlis Asliye Hukuk ( T├╝ketici Mahkemesi S─▒fat─▒yla ) Mahkemesi’nce davan─▒n k─▒smen kabul├╝ne dair verilen 07.02.2013 g├╝n ve 2011/330 E. – 2013/38 K. say─▒l─▒ karar─▒n incelenmesi davac─▒ vekili taraf─▒ndan istenilmesi ├╝zerine, Yarg─▒tay 13. Hukuk Dairesinin 06.05.2013 g├╝n ve 2013/10287 E. – 2013/11426 K. say─▒l─▒ ilam─▒ ile;

( … Davac─▒, daval─▒ TOK─░ ile aralar─▒nda konut sat─▒┼č─▒na ili┼čkin s├Âzle┼čme imzaland─▒─č─▒n─▒, s├Âzle┼čmenin 3. maddesinde ta┼č─▒nmaz─▒n teslim s├╝resinin 18 ay olarak kararla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒, ancak zaman─▒nda teslim edilmedi─čini, ge├ž teslim nedeniyle olu┼čan zarar─▒n─▒n tahsili i├žin m├╝racaat etti─či hakem heyetince talebinin reddedildi─čini, 5 ayl─▒k ge├ž teslimden dolay─▒ zarar─▒n─▒n ┼čimdilik 1000 TL oldu─čunu ileri s├╝rerek hakem heyeti karar─▒n─▒n iptalini, fazlas─▒ sakl─▒ kalmak ├╝zere 5 ay ge├ž teslimden dolay─▒ 1000 TL’n─▒n tahsilini istemi┼č, ─▒slah dilek├žesi ile talebini 4837,5 TL’na ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.

Daval─▒ davan─▒n reddini savunmu┼čtur.

Mahkemece, davac─▒n─▒n dava dilek├žesinde sadece 5 ayl─▒k kira kayb─▒n─▒ talep etti─či ve bu miktar─▒nda 1875 TL oldu─ču, ─▒slah ile talep sonucunun de─či┼čtirilmeyece─či gerek├žesiyle 1875 TL’n─▒n tahsiline, hakem heyeti karar─▒n─▒n iptaline karar verilmi┼č; h├╝k├╝m, davac─▒ taraf─▒ndan temyiz edilmi┼čtir.

1- Taraflar aras─▒nda d├╝zenlenen s├Âzle┼čmenin 3. maddesinde konutun teslim s├╝resi 18 ay olarak kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č olup, 26.09.2007 tarihinde teslim edilmesi gereken konutun 29.08.2008 tarihinde teslim edildi─či dosya kapsam─▒ndan anla┼č─▒lmakta olup, bilirki┼či taraf─▒ndan ge├ž teslim s├╝resine ait davac─▒ alaca─č─▒ 4162,5 TL olarak belirlenmi┼č bulunmaktad─▒r. Davac─▒ akabinde davas─▒n─▒ 4162,5 TL olarak ─▒slah etmi┼č ve ancak mahkemece, davac─▒n─▒n dava dilek├žesinde talep etti─či s├╝reyi 5 ay ile s─▒n─▒rlad─▒─č─▒, ─▒slah ile talep sonucunun de─či┼čtirilemeyece─či kabul edilerek 5 ayl─▒k zaman diliminin d─▒┼č─▒ndaki k─▒sma ili┼čkin talep reddedilmi┼čtir. Hemen belirtmek gerekirki davac─▒ dava dilek├žesinde fazlaya dair haklar─▒n─▒ sakl─▒ tutmu┼č bulunmaktad─▒r. Dava dilek├žesi bir b├╝t├╝n olarak de─čerlendirildi─činde, davac─▒n─▒n davadaki talebini 5 ay ile s─▒n─▒rlamay─▒p sadece ┼čimdilik 5 aya tekab├╝l eden miktar─▒ istedi─či, bu itibarla ─▒slah dilek├žesi ile miktar─▒ art─▒rmas─▒n─▒n m├╝mk├╝n bulundu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r. ├ľte yandan daval─▒ taraf├ža davac─▒n─▒n ─▒slah talebine kar┼č─▒ bu hususta bir itirazda vaki olmam─▒┼čt─▒r. T├╝m bu hususlar birlikte de─čerlendirildi─činde, davac─▒n─▒n davas─▒n─▒n ─▒slah etmesinin m├╝mk├╝n oldu─ču kabul edilerek has─▒l olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekti─činin kabul├╝ gerekir. Mahkemece de─činilen bu y├Ân g├Âzard─▒ edilerek yaz─▒l─▒ ┼čekilde karar verilmi┼č olmas─▒ usul ve yasaya ayk─▒r─▒d─▒r. Bozmay─▒ gerektirir.

2- Bozma nedenine g├Âre davac─▒n─▒n di─čer temyiz itirazlar─▒n─▒n incelenmesine gerek g├Âr├╝lmemi┼čtir… ),

Gerek├žesiyle bozularak dosya yerine geri ├ževrilmekle, yeniden yap─▒lan yarg─▒lama sonunda, mahkemece ├Ânceki kararda direnilmi┼čtir.

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar─▒n─▒n s├╝resinde temyiz edildi─či anla┼č─▒ld─▒ktan ve dosyadaki ka─č─▒tlar okunduktan sonra gere─či g├Âr├╝┼č├╝ld├╝:

KARAR :┬áDava, t├╝ketici hakem heyeti karar─▒na itiraz istemine ili┼čkindir.

Yerel mahkemece, davan─▒n k─▒smen kabul├╝ne dair verilen karar davac─▒ vekilinin temyizi ├╝zerine, ├ľzel Dairece, yukarda yaz─▒l─▒ gerek├žeyle bozulmu┼č, mahkemece ├Ânceki kararda direnilmi┼čtir. Direnme karar─▒n─▒ davac─▒ vekili temyize getirmi┼čtir.

Hukuk Genel Kurulu ├Ân├╝ne gelen uyu┼čmazl─▒k; dava dilek├žesinde fazlaya ili┼čkin haklar─▒n─▒ sakl─▒ tutup, 5 ay ge├ž teslim nedeniyle u─črad─▒─č─▒ zarar─▒ talep eden davac─▒n─▒n, ─▒slah yoluyla 5 ay─▒ a┼čan s├╝re nedeniyle u─čran─▒lan zarar─▒ talep edip edemeyece─či noktas─▒nda toplanmaktad─▒r

Bu a┼čamada ‘─▒slah’ kavram─▒ hakk─▒nda ┼ču a├ž─▒klamalar─▒n yap─▒lmas─▒nda yarar vard─▒r.

Uyu┼čmazl─▒─č─▒n ├ž─▒kt─▒─č─▒ tarihte y├╝r├╝rl├╝kte olan m├╝lga 1086 say─▒l─▒ HUMK’nun┬á83. ve devam─▒ maddelerinde ─▒slah kurumu ayr─▒nt─▒l─▒ ┼čekilde d├╝zenlenmi┼č; 83. maddede davan─▒n her iki taraf─▒n─▒n da, yarg─▒lama usul├╝yle ilgili bir i┼člemini k─▒smen veya tamamen ─▒slah edebilece─či, ancak ayn─▒ dava i├žerisinde bu yola sadece bir kez ba┼čvurulabilece─či; 84. maddede, ─▒slah─▒n tahkikata tabi olan davalarda tahkikat─▒n bitimine kadar yap─▒labilece─či belirtilmi┼č benzer h├╝k├╝mlere 6100 say─▒l─▒ HUMK’un┬á176,┬á177/1. maddelerinde yer verilmi┼čtir.

Bilindi─či ├╝zere, ─▒slah, taraflardan birinin usule ili┼čkin bir i┼člemini, bir defaya mahsus olmak ├╝zere k─▒smen veya tamamen d├╝zeltmesine olanak tan─▒yan ve kar┼č─▒ taraf─▒n onay─▒n─▒ gerektirmeyen bir yoldur.

E┼č s├Âyleyi┼čle, ─▒slah, iyiniyetli taraf─▒n davay─▒ a├žt─▒ktan veya kendisine kar┼č─▒ bir dava a├ž─▒ld─▒ktan sonra ├Â─črendi─či olgularla ilgili yanl─▒┼čl─▒klar─▒n─▒ d├╝zeltmesine, eksiklikleri tamamlamas─▒na, bu ├žer├ževede yeni deliller sunabilmesine olanak sa─člayan bir kurumdur ( Y─░BK’nun 04.02.1948 g├╝n ve E:1944/10, K 1948/3; HGK’nun 16.03.2005 g├╝n ve E:2005/13-97, K:150 say─▒l─▒ ilamlar─▒ ).

├ľ─čretide ise ─▒slah, yukar─▒daki tan─▒ma benzer, taraflardan birinin yapm─▒┼č oldu─ču usul i┼čleminin tamamen veya k─▒smen d├╝zeltilmesi olarak tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r ( Baki Kuru:Hukuk Muhakemeleri Usul├╝, Cilt:IV, ─░stanbul 2001, s.3965; Alangoya/Y─▒ld─▒r─▒m/Deren Y─▒ld─▒r─▒m:Medeni Usul Hukuku Esaslar─▒, ─░stanbul 2009, s. 266; Pekcan─▒tez/Atalay/├ľzekes:Medeni Usul Hukuku, Ankara 2009, s.361; ├ťst├╝nda─č:Medeni Yarg─▒lama Hukuku, Cilt:I-II, ─░stanbul 1997, s.549; Mahmut Bilgen:Hukuk Yarg─▒lamas─▒nda Islah, Ankara 2010, s.1’de aktar─▒lan tan─▒mlar ve yazarlar; Ejder Y─▒lmaz:Medeni Yarg─▒lama Hukukunda Islah, Ankara 2010, s.49-50’de aktar─▒lan tan─▒mlar ve yazarlar ).

├ľte yandan, ├Â─čretide hukuk yarg─▒lamas─▒n─▒n amac─▒n─▒n adaletli karar vermek oldu─ču belirtildikten sonra, bi├žimselli─čin maddi ger├že─čin bir yana b─▒rak─▒lmas─▒na neden olmamas─▒ ve ─▒slah─▒n amac─▒ bak─▒m─▒ndan ‘usul ekonomisi’ ve ‘usuli hakkaniyet’ ilkelerinden hareket edilmesi gerekti─či vurgulanm─▒┼čt─▒r. Usuli hakkaniyet ilkesinin, bi├žimselli─či hakka varmaya, maddi ger├že─či bulmaya, onu adeta yutmas─▒na engel olacak bir anlay─▒┼č oldu─ču belirtilmi┼čtir ( Y─▒lmaz:a.g.e., s.30, 74, 81 ).

Islah─▒n konusunun taraflar─▒n yapm─▒┼č olduklar─▒ usul i┼člemleri oldu─ču bir ger├žek oldu─čuna g├Âre, ─▒slahla d├╝zeltilecek usul i┼člemlerinin neler oldu─čundan s├Âz etmek gerekir. Gerek ├Â─čreti, gerekse Yarg─▒tay davan─▒n de─či┼čtirebilece─čini ve geni┼čletilebilece─čini ayn─▒ ┼čekilde savunman─▒n geni┼čletilebilece─čini ilke olarak kabul etmektedir ( Kuru:a.g.e., s.4035; HGK’nun 14.3.2007 g├╝n ve E:2007/2-99, K:141 say─▒l─▒ ilam─▒ ).

Islah─▒n amac─▒, yarg─▒lama s├╝recinde, ┼čekil ve s├╝reye ayk─▒r─▒l─▒k sebebiyle ortaya ├ž─▒kabilecek maddi hak kay─▒plar─▒n─▒ ortadan kald─▒rmak oldu─čundan, hak ve alaca─č─▒ bu s├╝recin d─▒┼č─▒nda, ortadan kald─▒rm─▒┼č olan i┼člemlerin, yani maddi hukuk i┼člemlerinin ─▒slah yoluyla d├╝zeltilebilmesi elbetteki m├╝mk├╝n de─čildir. Bir ba┼čka deyi┼čle, maddi hakk─▒ sona erdiren maddi hukuk i┼člemleri, ─▒slahla d├╝zeltilemez. Feragat, kabul, sulh gibi i┼člemler, velev ki dava i├žinde yap─▒ls─▒n, as─▒l hakk─▒ ortadan kald─▒rd─▒klar─▒ndan, usul i┼člemi oldu─ču kadar ( davay─▒ etkiledi─či i├žin usul i┼člemidir ) maddi hukuk i┼člemi mahiyeti ta┼č─▒maktad─▒r ve bu sebeple, bu i┼člemlerin de ─▒slah yoluyla d├╝zeltilmesi imkans─▒zd─▒r. A├ž─▒k bir irade beyan─▒ ile terk edilen haklar, maddi ger├že─čin ┼čekle feda edilmesi gibi bir sonu├ž do─čurmad─▒─č─▒ i├žin, ─▒slah─▒n konusu olamaz ( HGK’nun 14.01.1953 g├╝n ve E:1/8, K:3;14.3.2007 g├╝n ve E:2007/2-99, K:141 say─▒l─▒ ilamlar─▒ ).

Bu a├ž─▒klamalar ─▒┼č─▒─č─▒nda somut olay de─čerlendirildi─činde, dava dilek├žesi ile fazlaya ili┼čkin haklar─▒n─▒ sakl─▒ tutarak 5 ay ge├ž teslim nedeniyle u─čran─▒lan 1.000,00 TL’lik zarar─▒n─▒ talep eden davac─▒n─▒n talebini s─▒n─▒rland─▒rd─▒─č─▒ndan s├Âz edilmesi m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ndan, sakl─▒ tutulan fazlaya ili┼čkin talepleri aras─▒nda zarar miktar─▒n─▒n yan─▒nda ge├ž teslim edilen s├╝renin de var oldu─ču kabul edilmelidir.

Hukuk Genel Kurulunda yap─▒lan g├Âr├╝┼čmede bir k─▒s─▒m ├╝yeler, davac─▒n─▒n talebini 5 ay ile s─▒n─▒rland─▒rm─▒┼č oldu─čundan ─▒slah ile sadece 5 ayl─▒k s├╝reye ili┼čkin tazminat miktar─▒n─▒ art─▒rabilece─či s├╝re y├Ân├╝nden talebini art─▒rmas─▒n─▒n m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ bu nedenle yerel mahkeme karar─▒n─▒n onanmas─▒ gerekti─čini belirtmi┼č iseler de, bu g├Âr├╝┼č Kurul ├žo─čunlu─ču taraf─▒ndan yukar─▒da belirtilen gerek├želerle benimsenmemi┼čtir.

Hal b├Âyle olunca, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen ├ľzel Daire bozma karar─▒na uyulmak gerekirken, ├Ânceki kararda direnilmesi usul ve yasaya ayk─▒r─▒d─▒r.

Bu nedenle direnme karar─▒ bozulmal─▒d─▒r.

SONU├ç :┬áYukar─▒da g├Âsterilen nedenden dolay─▒ davac─▒ vekilinin temyiz itirazlar─▒n─▒n kabul├╝ ile, direnme karar─▒n─▒n ├ľzel Daire bozma karar─▒nda g├Âsterilen nedenlerden dolay─▒ BOZULMASINA, istek halinde temyiz pe┼čin harc─▒n─▒n yat─▒rana geri verilmesine, 25.03.2015 g├╝n├╝nde yap─▒lan ikinci g├Âr├╝┼čmede oy├žoklu─čuyla karar verildi