Anayasa Mahkemeleri Yarg─▒tay Dairelerinin Farkl─▒ Kararlar─▒

Adil Yarg─▒lama Hakk─▒n─▒n ─░hlali┬áT├ťRK─░YE CUMHUR─░YET─░

ANAYASA MAHKEMES─░

B─░R─░NC─░ B├ľL├ťM

KARAR

SEMRA BEK─░RO─×LU VE D─░─×ERLER─░ BA┼×VURUSU

(Ba┼čvuru Numaras─▒: 2013/6717)

 

Karar Tarihi: 16/12/2015
B─░R─░NC─░ B├ľL├ťM

KARAR

 

Ba┼čkan
:
Burhan ├ťST├ťN
├ťyeler
:
Serruh KALEL─░

Hicabi DURSUN

Erdal TERCAN

Hasan Tahsin G├ľKCAN
Raport├Âr Yrd.
:
Hikmet Murat AKKAYA
Ba┼čvurucular
:
Semra BEK─░RO─×LU ve di─čerleri (bkz. ekli tablonun C ve D

s├╝tunlar─▒)
Vekilleri
:
bkz. ekli tablonun E s├╝tunu

I. BA┼×VURUNUN KONUSU

1. Ba┼čvurular; i┼č b─▒rakma eylemine kat─▒ld─▒klar─▒ gerek├žesiyle i┼čten ├ž─▒kart─▒lan i┼č├žilerce a├ž─▒lan davalar─▒n, benzer davalarda verilen onama kararlar─▒yla ├želi┼čir bi├žimde Yarg─▒tay taraf─▒ndan reddedilmesinin ve ger├žekle┼čtirilen bas─▒n a├ž─▒klamas─▒n─▒n yasa d─▒┼č─▒ eylem olarak nitelendirilmesinin Anayasa’n─▒n 10., 13., 26., 34., 36., 49., 53., 54. ve 56. maddelerinde d├╝zenlenen kanun ├Ân├╝nde e┼čitlik ve temel haklar─▒n s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒ ilkelerine, d├╝┼č├╝nceyi a├ž─▒klama h├╝rriyetine, toplant─▒ ve g├Âsteri y├╝r├╝y├╝┼č├╝ d├╝zenleme, adil yarg─▒lanma, ├žal─▒┼čma, toplu s├Âzle┼čme, grev, sa─čl─▒kl─▒ bir ├ževrede ya┼čama haklar─▒na ayk─▒r─▒l─▒k olu┼čturdu─ču iddialar─▒na ili┼čkindir.

II. BA┼×VURU S├ťREC─░

2. Dilek├že ve eklerinin idari y├Ânden yap─▒lan ├Ân incelemesi neticesinde ba┼čvurular─▒n Komisyonlara sunulmas─▒na engel te┼čkil edecek bir eksikliklerinin bulunmad─▒─č─▒ tespit edilmi┼čtir.

3. Ekli tabloda isimleri bulunan ba┼čvuruculara ait a┼ča─č─▒da numaralar─▒ belirtilen 2013/5947, 2013/6718, 2013/6719, 2013/6720, 2013/6721, 2013/6722, 2013/6723, 2013/6724, 2013/6725, 2013/6726, 2013/6727, 2013/6728, 2013/6729, 2013/6730, 2013/6731, 2013/6732, 2013/6733, 2013/6734, 2013/6735, 2013/6736, 2013/6737, 2013/6738, 2013/6739, 2013/6740, 2013/6741, 2013/6742, 2013/6743, 2013/6744, 2013/6745, 2013/6746, 2013/6747, 2013/6748, 2013/6749, 2013/6750, 2013/6751, 2013/6753, 2013/6754, 2013/6927, 2013/6928, 2013/6929, 2013/6930, 2013/6931, 2013/6933, 2013/6934, 2013/6935, 2013/6936, 2013/6937, 2013/6938, 2013/7008, 2013/7027, 2013/7079, 2013/7200, 2013/7201, 2013/7202, 2013/7203, 2013/7205, 2013/7342, 2013/7343, 2013/7344, 2013/7345, 2013/7445, 2013/7446, 2013/7447, 2013/7456, 2013/7510, 2013/7687, 2013/7853, 2013/7855, 2013/7856, 2013/8177, 2013/9012, 2013/9306, 2013/9324, 2013/9422, 2013/9424, 2013/9425, 2013/9428, 2013/9430, 2013/9432, 2013/9433, 2013/9434, 2013/9435, 2013/9436, 2013/9437, 2013/9438, 2013/9439, 2013/9440, 2013/9441, 2014/140, 2014/141, 2014/480, 2014/643, 2014/951, 2014/2004, 2014/4829, 2014/12347 numaral─▒ ba┼čvurular─▒n konu bak─▒m─▒ndan ayn─▒ nitelikte bulunmalar─▒ nedeniyle 2013/6717 numaral─▒ ba┼čvuru ile birle┼čtirilmesine ve incelemenin bu dosya ├╝zerinden yap─▒lmas─▒na karar verilmi┼čtir.

4. Birinci B├Âl├╝m ├ť├ž├╝nc├╝ Komisyonunca 2013/6717 say─▒l─▒ ba┼čvuru ile ilgili olarak 30/4/2015 tarihinde,┬á ba┼čvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B├Âl├╝m taraf─▒ndan yap─▒lmas─▒na karar verilmi┼čtir.

5. B├Âl├╝m Ba┼čkan─▒ taraf─▒ndan 30/9/2015 tarihinde, ba┼čvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap─▒lmas─▒na karar verilmi┼čtir.

6. Ba┼čvuru belgelerinin birer ├Ârne─či bilgi i├žin Adalet Bakanl─▒─č─▒na (Bakanl─▒k) g├Ânderilmi┼čtir. Bakanl─▒─č─▒n 19/10/2015 tarihli yaz─▒s─▒nda Anayasa Mahkemesinin ├Ânceki karar─▒na (T├╝rkan Bal [GK], B. No: 2013/6932, 6/1/2015) ve bu kapsamda sunulan g├Âr├╝┼člerine atfen ba┼čvuru hakk─▒nda g├Âr├╝┼č sunulmayaca─č─▒ bildirilmi┼čtir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

7. Ba┼čvuru formlar─▒ ve eklerinde ifade edildi─či ┼čekliyle ve Ulusal Yarg─▒ A─č─▒ Projesi (UYAP) arac─▒l─▒─č─▒yla eri┼čilen bilgi ve belgeler ├žer├ževesinde ilgili olaylar ├Âzetle ┼č├Âyledir:

8. Ba┼čvurucular olaylar s─▒ras─▒nda, ayr─▒ bir t├╝zel ki┼čili─či olan T├╝rk Hava Yollar─▒ Anonim Ortakl─▒─č─▒ (T├╝rk Hava Yollar─▒/THY) ile T├╝rk Hava Yollar─▒ Teknik A.┼×.de kabin amiri, kabin memuru, teknisyen gibi unvanlarla i┼č├ži olarak ├žal─▒┼čmaktad─▒r.

9. Ba┼čvurucular─▒n ├╝yesi oldu─ču Hava-─░┼č Sendikas─▒ (Sendika), hava i┼č kolunda grev yasa─č─▒ ├Âng├Âren kanun de─či┼čikli─či teklifinin T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet Meclisinde g├Âr├╝┼č├╝lecek olmas─▒ nedeniyle 29/5/2012 tarihinde 03.00 ile 24.00 saatleri aras─▒nda ├žal─▒┼čma yapmamalar─▒ y├Ân├╝nde ├╝yelerini k─▒sa mesaj ile bilgilendirmi┼čtir. Belirtilen tarihte Sendika ile THY aras─▒ndaki toplu i┼č s├Âzle┼čmesi g├Âr├╝┼čmeleri devam etmektedir.

10. Bu ├žer├ževede baz─▒ ├žal─▒┼čanlar 29/5/2012 tarihinde farkl─▒ gerek├želerle i┼č ba┼č─▒ yapmam─▒┼č ve bu ki┼čilerin bir k─▒sm─▒ Atat├╝rk Havaliman─▒nda d├╝zenlenen bas─▒n a├ž─▒klamas─▒na da kat─▒lm─▒┼člard─▒r. Ba┼čvuruculardan Bahar K─▒z─▒lduman hari├ž olmak ├╝zere, belirtilen tarihte raporlu olanlar─▒n ├že┼čitli hastane ya da aile hekimliklerinden farkl─▒ gerek├želerle ve farkl─▒ tarihlerde sa─čl─▒k raporu ald─▒─č─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

11. T├╝rk Hava Yollar─▒ daha sonraki bir tarihte, ba┼čvurucular─▒n da d├óhil oldu─ču 305 i┼č├žinin s├Âzle┼čmesini, yasa d─▒┼č─▒ eyleme kat─▒ld─▒klar─▒ gerek├žesiyle feshetmi┼čtir.

12. Ba┼čvuruculardan Bahar K─▒z─▒lduman; s├╝resi ge├žmi┼č sertifikas─▒n─▒ yenilemek ve kabin memuru olarak seferlere kat─▒labilmek i├žin gerekli olan birka├ž g├╝nl├╝k e─čitim program─▒ kapsam─▒nda daha ├Ânce g├Ârevlendirildi─čini, e─čitimine devam etti─či s─▒rada program─▒n iptal edilmesini sonras─▒nda kendisine ilgililer taraf─▒ndan u├žu┼č veya n├Âbet i├žin herhangi bir belge verilmedi─čini ve daha sonra havaliman─▒na d├Ând├╝─č├╝n├╝, ├╝yesi oldu─ču Sendikan─▒n sadece bas─▒n a├ž─▒klamas─▒n─▒ dinledi─čini, olay tarihinden sonra g├Ârevlendirmenin yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve 4/6/2012 tarihinde bir sefere gitti─čini belirterek i┼če iade istemli dava a├žm─▒┼čt─▒r. Di─čer ba┼čvurucular ise 29/5/2012 tarihinde sa─čl─▒k raporu ald─▒klar─▒n─▒, eyleme kat─▒lmad─▒klar─▒n─▒ iddia ederek muhtelif tarihlerde i┼č akdinin feshine kar┼č─▒ Bak─▒rk├Ây ve Ankara ─░┼č Mahkemelerinde i┼če iade istemli tespit davas─▒ a├žm─▒┼člard─▒r.

13. Yerel mahkemelerin t├╝m├╝ sonu├ž olarak tan─▒klar─▒n dinlenmesi; bilirki┼či raporlar─▒n─▒n, s├Âzle┼čme fesih sebeplerinin ve ilgili di─čer belgelerin incelenmesi suretiyle feshin ge├žersizli─čine ve ba┼čvurucular─▒n i┼če iadesine h├╝kmetmi┼čtir.

14.┬á Bu kapsamda, sa─čl─▒k raporu almas─▒na ve eyleme kat─▒lmamas─▒na ra─čmen s├Âzle┼čmesinin haks─▒z yere feshedildi─či d├╝┼č├╝ncesiyle dava a├žanlara ili┼čkin ├Ârnek olmak ├╝zere ekli listede 1 numaral─▒ sat─▒rda yer alan Semra Bekiro─člu y├Ân├╝nden Bak─▒rk├Ây 6. ─░┼č Mahkemesi (─░┼č Mahkemesi) karar─▒n─▒ verirken ilk olarak ba┼čvurucunun 29/5/2012 tarihinde raporlu oldu─čunu, bu raporun sahte oldu─čunun ispat edilemedi─čini, daval─▒ THY taraf─▒ndan sunulan CD’deki g├Âr├╝nt├╝lerden ba┼čvurucunun bas─▒n a├ž─▒klamas─▒na kat─▒ld─▒─č─▒n─▒n veya hava liman─▒ i├žerisinde bulundu─čunun tespit edilemedi─čini belirtmi┼čtir. ─░┼č Mahkemesi devamla ba┼čvurucunun kat─▒ld─▒─č─▒ ispatlanamamakla birlikte, bahse konu eylemin ba┼čvurucunun da kat─▒lma ihtimali d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde demokratik bir hakk─▒n kullan─▒m─▒ ┼čeklinde ger├žekle┼čti─či, yasa d─▒┼č─▒ bir eylem olarak nitelendirilemeyece─či kanaatine varm─▒┼čt─▒r. Mahkeme, feshin disiplin kurulunun karar─▒ bulunmaks─▒z─▒n yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ da belirterek 12/3/2013 tarihli ve E.2012/319, K.2013/147 say─▒l─▒ karar ile ba┼čvurucunun i┼če iadesine h├╝kmetmi┼čtir. Ankara ve Bak─▒rk├Ây ─░┼č Mahkemeleri benzer gerek├želerle sa─čl─▒k raporu alan di─čer ba┼čvurucular─▒n da a├žt─▒klar─▒ davalar─▒ kabul etmi┼člerdir.

15. Ba┼čvurucu Bahar K─▒z─▒lduman’a ili┼čkin olarak Bak─▒rk├Ây 11. ─░┼č Mahkemesi 29/3/2013 tarihli ve E.2012/325, K.2013/236 say─▒l─▒ karar ile ba┼čvurucunun o g├╝n itibar─▒yla u├žu┼č g├Ârevinin olmay─▒┼č─▒, sertifika yenileme e─čitim program─▒nda olan ba┼čvurucuya herhangi bir u├žu┼č g├Ârevi tebli─č edilmemesi, daval─▒ taraf─▒ndan dosyaya sunulan g├Âr├╝nt├╝lerde ba┼čvurucunun bas─▒n a├ž─▒klamas─▒n─▒ dinlerken g├Âr├╝nmesi, yasaya ayk─▒r─▒ olarak de─čerlendirilebilecek bir eyleminin bulunmamas─▒, ayn─▒ ┼čekilde bas─▒n a├ž─▒klamas─▒na kat─▒lan baz─▒ personelin i┼č akitlerinin feshedilmedi─činin de dosya kapsam─▒ndan anla┼č─▒lmas─▒, bunun yan─▒ s─▒ra 12/9/2010 tarihinde referanduma g├Ât├╝r├╝len 7/5/2010 tarihli Anayasa de─či┼čikli─či kapsam─▒nda Anayasan─▒n 54. maddesinde yap─▒lan de─či┼čiklikler ve T├╝rkiye’nin taraf oldu─ču ve Anayasa’n─▒n 90. maddesi gere─čince i├ž hukuk kural─▒ h├╝km├╝nde olan uluslararas─▒ s├Âzle┼čme h├╝k├╝mlerine g├Âre eylemin yasa d─▒┼č─▒ eylem olarak de─čerlendirilemeyece─či sebepleriyle ba┼čvurucunun i┼če iadesine h├╝kmetmi┼čtir.

16. Kararlar─▒n temyizi ├╝zerine Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi t├╝m ba┼čvurucular i├žin a┼ča─č─▒da yer alan gerek├želerle kararlar─▒n bozularak ortadan kald─▒r─▒lmas─▒na ve a├ž─▒lan davalar─▒n reddine kesin olarak karar vermi┼čtir.

i.┬á┬á┬á┬á Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi, sa─čl─▒k raporunun olmas─▒ sebebiyle 29/5/2012 tarihinde i┼čba┼č─▒ yapamayan ba┼čvuruculara ili┼čkin “sendikan─▒n, ├╝yelerinin cep telefonlar─▒na g├Ânderdi─či mesaj sonras─▒ ikiy├╝zyetmi┼čdokuz i┼č├žinin ayn─▒ g├╝n rapor almas─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda, bu raporlar─▒n hastal─▒k sebebiyle de─čil, eyleme i┼čtirak amac─▒yla al─▒nd─▒─č─▒.” sonucuna varm─▒┼čt─▒r. Daire, ispat y├╝k├╝n├╝ ba┼čvuruculara y├Âneltmi┼č ve daval─▒ i┼čverenlerin iddialar─▒n─▒ ├ž├╝r├╝temedi─čine ili┼čkin her bir ba┼čvurucu i├žin ayr─▒ ayr─▒ ┼ču de─čerlendirmelerde bulunmu┼čtur:

“Al─▒nan raporlar─▒n i┼čyeri hekimli─čince verilmedi─či ve rapor al─▒nd─▒─č─▒n─▒n s├╝resinde i┼čveren yetkililerine bildirilmedi─či daval─▒ i┼čveren vekili taraf─▒ndan iddia edilmi┼čtir. Yine davac─▒ ve arkada┼člar─▒n─▒n doktor raporu alarak i┼če ba┼člamad─▒klar─▒, ├žal─▒┼čmakta olanlar─▒ da engellemeye ├žal─▒┼čt─▒klar─▒, bu ┼čekilde yap─▒lan eylem sonucu T├╝rk Hava Yollar─▒nda 233 seferin iptal edildi─či, ├žok say─▒da seferin gecikmeli olarak yap─▒ld─▒─č─▒ ve binlerce yolcunun ma─čdur edildi─či, ┼čirketin milyarla ifade edilen zarar─▒n─▒n do─čdu─ču ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. Daval─▒ i┼čverence Atat├╝rk Havaalan─▒nda eylem yapan i┼č├žilerin ├žal─▒┼čanlar─▒ s├Âz ve alk─▒┼člarla protesto ettiklerine dair CD kay─▒tlar─▒ dosyaya sunulmu┼čtur. Belirtilen iddialar─▒n do─čru olmad─▒─č─▒na y├Ânelik davac─▒ i┼č├ži taraf─▒ndan herhangi bir bilgi ve belge dosyaya sunulmam─▒┼čt─▒r.”

ii.┬á┬á┬á┬á Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi, ba┼čvurucu Bahar K─▒z─▒lduman’a ili┼čkin “dosyada mevcut bir k─▒s─▒m g├Âr├╝nt├╝lerden, davac─▒n─▒n havaliman─▒na gitti─či ve fakat u├žu┼ča kat─▒lmayarak eyleme i┼čtirak etti─či” sonucuna varm─▒┼čt─▒r. Daire, ispat y├╝k├╝n├╝ ba┼čvurucuya y├Âneltmi┼č ve daval─▒ i┼čverenin iddialar─▒n─▒ ├ž├╝r├╝temedi─čine ili┼čkin ┼ču de─čerlendirmede bulunmu┼čtur:

“Her ne kadar davac─▒ 29.05.2012 g├╝n├╝nde u├žu┼č sertifikas─▒n─▒n yenilenmesi i├žin planlanan e─čitimde haz─▒r bulundu─čunu, e─čitimin iptal edilmesine ra─čmen kendisine tebli─č edilen bir u├žu┼č g├Ârevinin bulunmad─▒─č─▒n─▒ iddia etmi┼č ise de; daval─▒ vekilince, o g├╝n yap─▒lacak e─čitimlerin iptal edilmesinin nedeninin, eylem sebebiyle daha fazla iptal ve r├Âtar─▒n ya┼čanmamas─▒ i├žin e─čitimdeki personelin u├žu┼ča y├Ânlendirilmesi oldu─ču savunulmu┼čtur. Daval─▒ tan─▒─č─▒nca da bu husus do─črulanarak, e─čitimleri iptal edilerek u├žu┼ča y├Ânlendirilen i┼č├žilerin bir k─▒sm─▒n─▒n seferlere kat─▒ld─▒─č─▒ beyan edilmi┼čtir. Nitekim dosya kapsam─▒ ve Dairemizce seri halde temyiz incelemesi yap─▒lan di─čer dosya i├žerikleri nazara al─▒nd─▒─č─▒nda, olay g├╝n├╝ i┼čyerinde ya┼čanan eylem sebebiyle meydana gelen personel eksikli─činin, sefer iptal ve gecikmelerine yol a├žt─▒─č─▒ sabittir. Bu halde, i┼čverenin e─čitimde bulunan davac─▒yla birlikte di─čer i┼č├žilerin e─čitimlerini iptal etmesinin nedeninin, e─čitimdeki i┼č├žilerin u├žu┼ča y├Ânlendirilerek personel eksikli─činin giderilmeye ├žal─▒┼č─▒lmas─▒ oldu─ču, davac─▒n─▒n ise u├žu┼č g├Ârevine kat─▒lmak ├╝zere havaliman─▒na y├Ânlendirildi─či sonuca var─▒lm─▒┼čt─▒r.”

17. Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi, i┼č b─▒rakma eyleminin mesleki bir amaca da hizmet edebilece─čini g├Âz ├Ân├╝ne almakla birlikte grev yasa─č─▒ ├Âng├Âren bir kanun de─či┼čikli─či teklifi vesilesiyle yap─▒lmas─▒ nedeniyle muhatab─▒ ve amac─▒ itibar─▒yla eylemi “siyasi ama├žl─▒ grev” olarak nitelendirmi┼čtir. Daire, ba┼čvurucular ve arkada┼člar─▒n─▒n veya Sendikan─▒n toplu eylem ├Âncesi H├╝k├╗met veya yasama organ─▒ yetkilileri ile g├Âr├╝┼čme, arabulucudan yararlanma gibi bar─▒┼č├ž─▒l y├Ântemlerden faydalanmamalar─▒ ve i┼č b─▒rakmaya k─▒yasla daha hafif di─čer protesto bi├žimlerini tercih etmemeleri nedeniyle eyleme son ├žare olarak ba┼čvurulmad─▒─č─▒ sonucuna ula┼čm─▒┼čt─▒r. Eylemin, yasa de─či┼čikli─čini engellemek gibi me┼čru bir amac─▒n─▒n bulundu─ču kabul edilmi┼č fakat ├Âl├ž├╝l├╝ olmad─▒─č─▒ vurgulanm─▒┼čt─▒r. Bu kapsamda, i┼č b─▒rakma eyleminin 03.00 ile 24.00 saatleri aras─▒nda uzun say─▒labilecek bir s├╝re devam etti─čine, sefer iptali ve gecikmeler nedeniyle binlerce yolcunun ma─čdur oldu─čuna ve daval─▒lar─▒n bu nedenle maruz kald─▒─č─▒ olas─▒ zarara vurgu yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Daire, karar─▒nda toplu i┼č b─▒rakma eylemine son ├žare olarak ba┼čvurulmamas─▒ ve ├Âl├ž├╝l├╝l├╝k ilkesine uyulmamas─▒ nedeniyle fesih i├žin hakl─▒ neden olu┼čtu─čunu kabul etmi┼čtir. Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi, disiplin kurulu karar─▒n─▒n al─▒nmamas─▒n─▒n feshi haks─▒z h├óle getirdi─čini belirtmi┼čtir. Ancak Yarg─▒tay uygulamas─▒na g├Âre ge├žerli sebebi ortadan kald─▒rmad─▒─č─▒ndan feshin yine de ge├žerli sebebe dayand─▒─č─▒ de─čerlendirilmi┼čtir.

18. Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi de─či┼čik tarih ve say─▒l─▒ kararlar─▒yla sonu├ž olarak ─░┼č Mahkemesi kararlar─▒n─▒n bozularak ortadan kald─▒r─▒lmas─▒na ve ba┼čvurucular─▒n davalar─▒n─▒n reddine kesin olarak karar vermi┼čtir.

19. Yarg─▒tay ilam─▒ ba┼čvuruculara 26/6/2013 ile 27/6/2014 tarihleri aras─▒nda tebli─č edilmi┼čtir.

20. Ba┼čvurucular s├╝resi i├žinde bireysel ba┼čvuruda bulunmu┼člard─▒r.

21. Bu s─▒rada daval─▒ THY ile Sendika aras─▒nda yap─▒lan g├Âr├╝┼čmeler neticesinde Toplu ─░┼č S├Âzle┼čmesi imzalanm─▒┼čt─▒r. Bundan ba─č─▒ms─▒z olarak taraflar, i┼č akitleri THY ve THY Teknik A.┼×. taraf─▒ndan feshedilen ve i┼če girme talebi olan i┼č├žilerden bir k─▒sm─▒n─▒n istihdam edilmesinde uzla┼čmaya varm─▒┼člard─▒r.

22. Anayasa Mahkemesince 8/12/2014 tarihinde g├Ânderilen yaz─▒yla istenen bilgi ve belgeler ├žer├ževesinde, ba┼čvurucular─▒n tekrar i┼če al─▒n─▒p al─▒nmad─▒klar─▒na ve i┼če ba┼člat─▒lm─▒┼člarsa hangi ko┼čullarda al─▒nd─▒klar─▒na dair (yeni i┼č├ži gibi, i┼čten ├ž─▒karma tarihinden itibaren tazminatlar─▒ ├Âdenerek ve k─▒demleri korunarak vs.) a├ž─▒klamalar ve bunlara ili┼čkin belge ├Ârnekleri T├╝rk Hava Yollar─▒ndan talep edilmi┼čtir.

23. THY, 26/12/2014 tarihinde g├Ânderdi─či yaz─▒da ba┼čvuruculardan Ayhan Do─čan, Hac─▒ Mustafa Erten ve ├ľzg├╝r Certel’in THY Teknik A.┼×.de ├žal─▒┼čmas─▒ sebebiyle personel ├Âzl├╝k dosyalar─▒n─▒n THY’de bulunmad─▒─č─▒, THY Teknik A.┼×.den bu bilgilerin istenebilece─či belirtilmi┼č ve di─čer ba┼čvurucular─▒n durumlar─▒n─▒ g├Âsterir ├žizelge yollanm─▒┼čt─▒r. Buna g├Âre yeniden i┼če girme talebi olan ba┼čvuruculardan bir k─▒sm─▒n─▒n kanuni t├╝m ├Âdemeleri yap─▒lm─▒┼č olmas─▒ sebebiyle yeni i┼č├ži stat├╝s├╝nde istihdam edildi─či, bir k─▒sm─▒n─▒n ise de─či┼čik sebeplerle istihdam edilmedi─či anla┼č─▒lmaktad─▒r.

24. Daha sonra THY Teknik A.┼×.ye yukar─▒daki paragrafta an─▒lan ├╝├ž ki┼činin durumlar─▒ sorulmu┼č ve THY Teknik A.┼×.nin g├Ânderdi─či yaz─▒da ba┼čvuruculardan Ayhan Do─čan ile ├ľzg├╝r Certel’in tekrar istihdam edildi─či, di─čer ba┼čvurucu Hac─▒ Mustafa Erten’in ise i┼če tekrar ba┼člat─▒lmas─▒na izin verilmedi─či anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

B. ─░lgili Hukuk

25. 22/5/2003 tarihli ve 4857 say─▒l─▒ ─░┼č Kanunu’nun 19. maddesi ┼č├Âyledir:

“─░┼čveren fesih bildirimini yaz─▒l─▒ olarak yapmak ve fesih sebebini a├ž─▒k ve kesin bir ┼čekilde belirtmek zorundad─▒r.

Hakk─▒ndaki iddialara kar┼č─▒ savunmas─▒n─▒ almadan bir i┼č├žinin belirsiz s├╝reli i┼č s├Âzle┼čmesi, o i┼č├žinin davran─▒┼č─▒ veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, i┼čverenin 25 inci maddenin (II) numaral─▒ bendi ┼čartlar─▒na uygun fesih hakk─▒ sakl─▒d─▒r.”

26. 4857 say─▒l─▒ Kanun’un 20. maddesi ┼č├Âyledir:

“─░┼č s├Âzle┼čmesi feshedilen i┼č├ži, fesih bildiriminde sebep g├Âsterilmedi─či veya g├Âsterilen sebebin ge├žerli bir sebep olmad─▒─č─▒ iddias─▒ ile fesih bildiriminin tebli─či tarihinden itibaren bir ay i├žinde i┼č mahkemesinde dava a├žabilir. (…) taraflar anla┼č─▒rlarsa uyu┼čmazl─▒k ayn─▒ s├╝rede ├Âzel hakeme g├Ât├╝r├╝l├╝r.

Feshin ge├žerli bir sebebe dayand─▒─č─▒n─▒ ispat y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ i┼čverene aittir. ─░┼č├ži, feshin ba┼čka bir sebebe dayand─▒─č─▒n─▒ iddia etti─či takdirde, bu iddias─▒n─▒ ispatla y├╝k├╝ml├╝d├╝r.

Dava seri muhakeme usul├╝ne g├Âre iki ay i├žinde sonu├žland─▒r─▒l─▒r. Mahkemece verilen karar─▒n temyizi halinde, Yarg─▒tay bir ay i├žinde kesin olarak karar verir.

(─░ptal d├Ârd├╝nc├╝ f─▒kra: Anayasa Mahkemesi’nin 19/10/2005 tarihli ve E.2003/66, K.:2005/72 say─▒l─▒ Karar─▒ ile.).”

27. 5/5/1983 tarihli ve 2822 say─▒l─▒ m├╝lga Toplu ─░┼č S├Âzle┼čmesi, Grev ve Lokavt Kanunu’nun 6. maddesi ┼č├Âyledir:

“Toplu i┼č s├Âzle┼čmesinde aksi belirtilmedik├že hizmet akitleri toplu i┼č s├Âzle┼čmesine ayk─▒r─▒ olamaz. Hizmet akitlerinin toplu i┼č s├Âzle┼čmesine ayk─▒r─▒ h├╝k├╝mlerinin yerini toplu i┼č s├Âzle┼čmesindeki h├╝k├╝mler al─▒r. Hizmet akdinde d├╝zenlenmeyen hususlarda toplu i┼č s├Âzle┼čmesindeki h├╝k├╝mler uygulan─▒r.

Toplu i┼č s├Âzle┼čmesinde hizmet akitlerine ayk─▒r─▒ h├╝k├╝mlerin bulunmas─▒ halinde hizmet akdinin i┼č├ži lehindeki h├╝k├╝mleri ge├žerlidir.

Her ne sebeple olursa olsun sona eren toplu i┼č s├Âzle┼čmesinin hizmet akdine ili┼čkin h├╝k├╝mleri yenisi y├╝r├╝rl├╝─če girinceye kadar hizmet akdi h├╝km├╝ olarak devam eder.”

28. 7/11/2012 tarihli ve 6356 say─▒l─▒ Sendikalar ve Toplu ─░┼č S├Âzle┼čmesi Kanunu’nun ge├žici 6. maddesinin (4) numaral─▒ f─▒kras─▒ ┼č├Âyledir:

“Bu Kanunun y├╝r├╝rl├╝k tarihinden ├Ânce ba┼člam─▒┼č toplu i┼č s├Âzle┼čmesi g├Âr├╝┼čmeleri ve toplu i┼č uyu┼čmazl─▒klar─▒ m├╝lga 2822 say─▒l─▒ Kanun ve bu Kanuna dayal─▒ t├╝z├╝k ve y├Ânetmeliklere g├Âre sonu├žland─▒r─▒l─▒r.”

29. 8/2/1983 tarihli ve 2797 say─▒l─▒ Yarg─▒tay Kanunu’nun 15. maddesinin (1) ve (2) numaral─▒ f─▒kralar─▒ ┼č├Âyledir:

“Hukuk ve Ceza Genel Kurullar─▒n─▒n g├Ârevleri ┼čunlard─▒r:

1.Yarg─▒tay dairelerinin bozma kararlar─▒na kar┼č─▒ mahkemelerce verilen direnme kararlar─▒n─▒ inceleyerek karar vermek,

2. a) (Ek: 26/9/2004-5235/51 md.) Ayn─▒ veya farkl─▒ yer b├Âlge adliye mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar bak─▒m─▒ndan hukuk daireleri aras─▒nda veya ceza daireleri aras─▒nda uyu┼čmazl─▒k bulunursa,

b) Hukuk daireleri aras─▒nda veya ceza daireleri aras─▒nda i├žtihat uyu┼čmazl─▒klar─▒ bulunursa,

c) Yarg─▒tay dairelerinden biri; yerle┼čmi┼č i├žtihad─▒ndan d├Ânmek isterse, benzer olaylarda birbirine uymayan kararlar vermi┼č bulunursa,

Bunlar─▒ i├žtihatlar─▒n birle┼čtirilmesi yoluyla kesin olarak karara ba─člamak,”

30. 2797 say─▒l─▒ Kanun’un 45. maddesinin (1) ve (5) numaral─▒ f─▒kralar─▒ ┼č├Âyledir:

“─░├žtihadlar─▒n birle┼čtirilmesini Birinci Ba┼čkan, do─črudan do─čruya veya Yarg─▒tay dairelerinin veya genel kurullar─▒n verdikleri karar sonucunda veya Yarg─▒tay Cumhuriyet Ba┼čsavc─▒s─▒n─▒n bizzat yaz─▒ ile ba┼čvurmas─▒ halinde, ilgili kuruldan ister. Bu istemlerin gerek├želi olmas─▒ zorunludur.

.

─░├žtihad─▒ birle┼čtirme kararlar─▒ benzer hukuki konularda Yarg─▒tay Genel Kurullar─▒n─▒, dairelerini ve adliye mahkemelerini ba─člar.”

31. T├╝rkiye Sivil Havac─▒l─▒k Sendikas─▒ (HAVA-─░┼×) ile T├╝rk Hava Yollar─▒ aras─▒nda imzalanan 1/1/2009-31/12/2010 y├╝r├╝rl├╝k tarihli 22. D├Ânem ─░┼čletme Toplu ─░┼č S├Âzle┼čmesi’nin 26. maddesinin (2) numaral─▒ f─▒kras─▒n─▒n ilk c├╝mlesi ┼č├Âyledir:

“─░┼čten ├ž─▒karma cezas─▒ Disiplin Kurulu karar─▒yla verilir.”

32. T├╝rkiye Sivil Havac─▒l─▒k Sendikas─▒ (HAVA-─░┼×) ile T├╝rk Hava Yollar─▒ Teknik A.┼×. aras─▒nda imzalanan 1/7/2011-30/6/2013 y├╝r├╝rl├╝k tarihli 3. D├Ânem ─░┼čletme Toplu ─░┼č S├Âzle┼čmesi’nin “─░┼čten ├ç─▒karma Cezas─▒nda Usul” ba┼čl─▒kl─▒ 26. maddesinin (2) numaral─▒ f─▒kras─▒n─▒n ilk c├╝mlesi ┼č├Âyledir:

“─░┼čten ├ž─▒karma cezas─▒ Disiplin Kurulu karar─▒yla verilir.”

33. 29/5/2012 tarihinde yap─▒lan i┼č b─▒rakma eylemine kat─▒ld─▒klar─▒ gerek├žesiyle THY taraf─▒ndan i┼č akitleri feshedilen ve ─░lk Derece Mahkemelerince i┼če iadelerine h├╝kmedilen ki┼čilerin davalar─▒na ili┼čkin Yarg─▒tay kararlar─▒ a┼ča─č─▒daki gibidir:

i.┬á┬á┬á┬á Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesi 12/4/2013 ve 26/4/2013 tarihlerinde verdi─či kararlarda, olay g├╝n├╝ raporlu olan ki┼čilerin hastaneye ba┼čvurmas─▒n─▒n ger├že─či yans─▒tmayacak nitelikte ve g├Âstermelik oldu─ču y├Ân├╝nde bir iddia bulundu─ču takdirde, i┼čverenin bu hususta ara┼čt─▒rma yapmas─▒ veya delil sunmas─▒ gerekti─či y├Ân├╝ndeki Derece Mahkemelerinin kararlar─▒n─▒ onam─▒┼č veya bu y├Ânde ula┼čt─▒klar─▒ sonucu uygun bulmu┼čtur (12/4/2013 tarihli ve E.2013/10958, K.2014/6405; E.2013/10963, K.2014/6406; E.2013/11199, K.2014/6412 say─▒l─▒ ve 26/4/2013 tarihli ve E.2013/8796, K.2014/7705 say─▒l─▒ ilamlar). Bahse konu ─░lk Derece Mahkemeleri kararlar─▒nda, feshin ge├žerli bir sebebe dayand─▒─č─▒n─▒ ispat y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝n├╝n i┼čverene ait oldu─ču hususu vurgulanm─▒┼čt─▒r. 26/4/2013 tarihinde verilen iki karara konu yarg─▒lamalarda ise ispat y├╝k├╝ne dair a├ž─▒k bir ifadeye yer verilmemekle birlikte daval─▒ THY’nin sa─čl─▒k raporlar─▒n─▒n aksine bir delil getirmesi gerekti─či belirtilmi┼čtir (26/4/2013 tarihli ve E.2013/13392, K.2014/7711 ile E.2013/13397, K.2014/7716 say─▒l─▒ ilamlar). Yukar─▒da belirtilen t├╝m bu yarg─▒lamalarda daval─▒ THY’nin, Sendikan─▒n g├Ânderdi─či k─▒sa mesajlar─▒ takiben 279 ki┼činin ayn─▒ g├╝n hastalanmas─▒n─▒n hayat─▒n ola─čan ak─▒┼č─▒na ayk─▒r─▒ oldu─ču ┼čeklindeki veya i┼če gelmeme amac─▒yla rapor al─▒nd─▒─č─▒na y├Ânelik iddialar─▒ Mahkemelerce kabul edilmemi┼čtir.

ii.┬á┬á┬á┬á Bununla beraber Yarg─▒tay 9. Hukuk Dairesi 4/2/2014 tarihli ilamlar─▒yla raporlu i┼č├žilerin eyleme kat─▒ld─▒─č─▒n─▒n i┼čveren taraf─▒ndan ispatlanamad─▒─č─▒ gerek├žesiyle davac─▒lar─▒n i┼če iadesine h├╝kmedilmesini onam─▒┼čt─▒r (4/2/2014 tarih ve E.2013/9629, K.2014/3169 ve E.2013/9636, K.2014/3176 say─▒l─▒ ilamlar). Yarg─▒tay onamas─▒na konu bu yarg─▒lamalarda da toplu rapor al─▒nmas─▒n─▒n hayat─▒n ola─čan ak─▒┼č─▒na uygun olmad─▒─č─▒ ┼čeklindeki daval─▒ savunmalar─▒ Derece Mahkemelerince kabul edilmemi┼čtir. Yarg─▒tay 9. Hukuk Dairesi 4/2/2014 tarihinde verdi─či di─čer iki kararda ise “feshin hakl─▒ ve ge├žerli bir nedene dayand─▒─č─▒n─▒” ispat y├╝k├╝n├╝n i┼čverene d├╝┼čt├╝─č├╝ne ili┼čkin ─░lk Derece Mahkemesi kararlar─▒n─▒ onam─▒┼čt─▒r (4/2/2014 tarihli ve E.2013/9266, K.2014/3156 ile E.2013/9272, K.2014/3162 say─▒l─▒ ilamlar).

iii.┬á┬á┬á┬á Di─čer yandan ba┼čvurucu Bahar K─▒z─▒lduman gibi Florya’daki e─čitime kat─▒lan bir i┼č├žinin a├žt─▒─č─▒ davay─▒ kabul eden Yerel Mahkeme; davac─▒n─▒n olay g├╝n├╝ u├žu┼č g├Ârevinin olmad─▒─č─▒n─▒ ve e─čitim ├žal─▒┼čmas─▒na kat─▒ld─▒ktan sonra ├╝yesi bulundu─ču Sendika taraf─▒ndan bas─▒n a├ž─▒klamas─▒n─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ Atat├╝rk Havaliman─▒na geldi─čini, daval─▒ i┼čveren taraf─▒ndan dosyaya sunulan foto─črafta davac─▒n─▒n bas─▒n a├ž─▒klamas─▒n─▒ dinlerken g├Âz├╝kt├╝─č├╝n├╝, davac─▒n─▒n yasaya ayk─▒r─▒ nitelikte bir eylemde bulundu─ču konusunda ortaya konan somut bir kan─▒t mevcut olmad─▒─č─▒ gibi bu hususta yap─▒lm─▒┼č bir disiplin soru┼čturmas─▒ da mevcut olmad─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtir. Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesi 27/4/2013 tarihli ilamla yerel mahkeme karar─▒n─▒ onam─▒┼čt─▒r (27/4/2013 tarihli ve E.2013/8797, K.2013/7702 say─▒l─▒ ilam).

iv.┬á┬á┬á┬á Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi ise 14/5/2013 ile 24/2/2014 tarihleri aras─▒nda verdi─či kararlarda Derece Mahkemelerinin feshin haks─▒z oldu─ču y├Ân├╝ndeki kararlar─▒n─▒ yukar─▒da (bkz. ┬ž 16, 17) paragraflarda belirtilen gerek├želerle bozmu┼č ve davalar─▒n reddine h├╝kmetmi┼čtir (11/6/2013 tarihli ve 2013/9972, K.2013/14077 say─▒l─▒, 18/6/2013 tarihli ve E.2013/15629, K.13/14848 say─▒l─▒, 4/7/2013 tarihli ve E.2013/7453, K.13/16466 say─▒l─▒, 26/9/2013 tarih ve E.2013/23667, K.2013/19913 say─▒l─▒, 22/10/2013 tarihli ve E.2013/27586, K.2013/22043 say─▒l─▒ ile 24/2/2014 tarihli ve E.2014/3002, 2014/3578 say─▒l─▒ ilamlar).

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

34. Mahkemenin 16/12/2015 tarihinde yapm─▒┼č oldu─ču toplant─▒da ba┼čvurucular─▒n 2013/6717 numaral─▒ bireysel ba┼čvurular─▒ incelenip gere─či d├╝┼č├╝n├╝ld├╝:

A. Ba┼čvurucular─▒n ─░ddialar─▒

35. Ba┼čvurucular; kendisi gibi dava a├žan 305 i┼č├žinin ─░lk Derece Mahkemelerince i┼če iadesine karar verildi─čini, bu dosyalardan Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesine tevzi edilen kararlar─▒n onand─▒─č─▒n─▒ fakat kendi dosyalar─▒n─▒n Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi taraf─▒ndan incelendi─čini ve bozularak reddedildi─čini belirtmi┼člerdir. Ba┼čvurucular devam─▒nda olay g├╝n├╝ raporlu veya e─čitimde olmalar─▒na ra─čmen 4857 say─▒l─▒ Kanun’un 20. maddesinin ikinci f─▒kras─▒ndaki ispat y├╝k├╝ tersine ├ževrilerek i┼čverenin iddialar─▒n─▒n do─čru olmad─▒─č─▒n─▒ kendilerinin ispatlamak zorunda b─▒rak─▒lmas─▒ndan ve ayr─▒ca sa─čl─▒kl─▒ bir ├ževrede ya┼čama hakk─▒n─▒n devlet taraf─▒ndan dikkate al─▒nmamas─▒ndan ┼čik├óyet├ži olmaktad─▒rlar. Ba┼čvurucular bu nedenlerle Anayasa’n─▒n 36. ve 10. maddelerinde g├╝vence alt─▒na al─▒nan adil yarg─▒lanma hakk─▒ ve kanun ├Ân├╝nde e┼čitlik ilkesi ile sa─čl─▒k hizmetleri ve ├ževrenin korunmas─▒ ba┼čl─▒kl─▒ Anayasa’n─▒n 56. maddesinin ihlal edildi─čini ileri s├╝rm├╝┼člerdir.

36. Ba┼čvurucular ayr─▒ca di─čer ├žal─▒┼čanlara g├Âzda─č─▒ vermek amac─▒yla, ayr─▒mc─▒l─▒k yap─▒lmak suretiyle ve sendikal nedenlerle i┼čten ├ž─▒kar─▒ld─▒klar─▒n─▒ iddia etmektedirler. Ba┼čvurucular, bas─▒n a├ž─▒klamas─▒na kat─▒lanlar─▒n demokratik haklar─▒n─▒ kulland─▒klar─▒n─▒, temel hak ve h├╝rriyetlerin sadece Anayasa’n─▒n 13. maddesine uygun olarak s─▒n─▒rlanabilece─čini ve sendikal faaliyet nedeniyle i┼č akitlerinin feshedilmesinin Anayasa’n─▒n 13. maddesine ayk─▒r─▒ oldu─ču gibi uluslararas─▒ s├Âzle┼čmelere de ayk─▒r─▒ oldu─čunu, bas─▒n a├ž─▒klamas─▒na kat─▒lman─▒n yasa d─▒┼č─▒ eylem oldu─čunu ileri s├╝rmenin ve b├Âyle bir eyleme kat─▒lma gerek├žesiyle i┼č akdinin feshedilmesinin Anayasa’n─▒n 13., 26, 34., 54. ve 90. maddelerinin ihlali niteli─činde oldu─čunu ileri s├╝rm├╝┼člerdir. Ba┼čvurucular “. siyasi ama├žl─▒ grev ve lokavt, dayan─▒┼čma grev ve lokavt─▒, genel grev ve lokavt, i┼čyeri i┼čgali, i┼či yava┼člatma, verimi d├╝┼č├╝rme ve di─čer direni┼čler yap─▒lamaz.” h├╝km├╝ 2010 y─▒l─▒nda yap─▒lan de─či┼čiklikle Anayasa’dan ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č oldu─čundan bu durumlar─▒n─▒n anayasal bir hak h├óline geldi─čini ve bu hakk─▒n s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒n─▒n anayasal temelinin kalmad─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝rm├╝┼člerdir.

37. Ba┼čvurucular son olarak ilgili yasa maddelerinin ve i┼čten ├ž─▒kar─▒lmalar─▒na ili┼čkin Toplu ─░┼č S├Âzle┼čmesi h├╝k├╝mlerinin yarg─▒lama esnas─▒nda uygulanmad─▒─č─▒n─▒ iddia ederek Anayasa’n─▒n 49. maddesinde d├╝zenlenen ├žal─▒┼čma hakk─▒n─▒n ve 53. maddesinde yer alan toplu s├Âzle┼čme hakk─▒n─▒n ihlal edildi─čini belirtmektedirler.

38. Ba┼čvurucular, iddia ettikleri ihlaller nedeniyle yeniden yarg─▒lama yap─▒lmas─▒n─▒ ya da tazminata h├╝kmedilerek yarg─▒lama giderlerinin kar┼č─▒lanmas─▒n─▒ talep etmi┼člerdir.

B. De─čerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Y├Ân├╝nden

39. Anayasa Mahkemesi, olaylar─▒n ba┼čvurucular taraf─▒ndan yap─▒lan hukuki nitelendirmesi ile ba─čl─▒ olmay─▒p olay ve olgular─▒n hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, ┬ž 16).

40. Buna g├Âre ba┼čvurucular─▒n, i┼č akdinin feshine kar┼č─▒ a├žt─▒─č─▒ davan─▒n reddedilmesiyle ve hukuk kurallar─▒n─▒n uygulanmas─▒yla ba─člant─▒l─▒ olarak adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n, kanun ├Ân├╝nde e┼čitlik ilkesinin ve ├žal─▒┼čma ile toplu s├Âzle┼čme haklar─▒n─▒n ihlali iddialar─▒n─▒n ├Âz├╝, Yarg─▒tay dairelerinin birbirinden farkl─▒ kararlar vermesine ili┼čkindir ve yarg─▒laman─▒n adil olmad─▒─č─▒ iddias─▒ kapsam─▒nda de─čerlendirilmi┼čtir. Ba┼čvurucular─▒n i┼č b─▒rakma eylemine kat─▒ld─▒─č─▒ gerek├žesiyle i┼č akdinin feshine ili┼čkin iddialar─▒ ise grev hakk─▒ kapsam─▒nda ele al─▒nm─▒┼čt─▒r.

41. Bahse konu a├ž─▒klamalar ├žer├ževesinde ba┼čvuruculara ait Anayasa’n─▒n 10., 13., 26. 34., 49., 53., 56. ve 90. maddelerine ili┼čkin iddialar, yukar─▒da belirtilen haklar kapsam─▒nda de─čerlendirilece─činden bu maddeler kapsam─▒nda ayr─▒ca bir inceleme yap─▒lmas─▒na gerek g├Âr├╝lmemi┼čtir.

a. Adil Yarg─▒lanma Hakk─▒n─▒n ─░hlali ─░ddias─▒

42. Anayasa’n─▒n 148. maddesinin (4) numaral─▒ f─▒kras─▒ ┼č├Âyledir:

“Bireysel ba┼čvuruda, kanun yolunda g├Âzetilmesi gereken hususlarda inceleme yap─▒lamaz.”

43. ─░lke olarak derece mahkemeleri ├Ân├╝nde dava konusu yap─▒lm─▒┼č maddi olay ve olgular─▒n kan─▒tlanmas─▒, delillerin de─čerlendirilmesi, hukuk kurallar─▒n─▒n yorumlanmas─▒ ve uygulanmas─▒ ile derece mahkemelerince uyu┼čmazl─▒kla ilgili var─▒lan sonucun esas y├Ân├╝nden adil olup olmamas─▒ bireysel ba┼čvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnas─▒, derece mahkemelerinin tespit ve sonu├žlar─▒n─▒n adaleti ve sa─čduyuyu hi├že sayan tarzda bariz takdir hatas─▒ i├žermesi ve bu durumun kendili─činden bireysel ba┼čvuru kapsam─▒ndaki hak ve ├Âzg├╝rl├╝kleri ihlal etmi┼č olmas─▒d─▒r. Bu ├žer├ževede kanun yolu ┼čik├óyeti niteli─čindeki ba┼čvurular derece mahkemesi kararlar─▒ a├ž─▒k keyf├«lik i├žermedik├že Anayasa Mahkemesince incelenemez (Necati G├╝nd├╝z ve Recep G├╝nd├╝z, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, ┬ž 26).

44. Bununla birlikte ba┼čvurucular─▒n ┼čik├óyetleri, Yarg─▒tay taraf─▒ndan delillerin de─čerlendirilmesinde ve hukuk kurallar─▒n─▒n yorumlanmas─▒nda isabet olmad─▒─č─▒ndan ya da yarg─▒laman─▒n sonucundan ziyade, ├Âz├╝ itibar─▒yla Yarg─▒tay dairelerinin ayn─▒ olaydan kaynaklanan davalarda farkl─▒ sonu├žlara ula┼čmas─▒ ile ilgilidir. Bu sebeple Yarg─▒tay kararlar─▒ndaki farkl─▒la┼čman─▒n adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒ zedeleyip zedelemedi─činin incelenmesi gerekmektedir.

45. Dolay─▒s─▒yla ba┼čvurucular─▒n adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n ihlal edildi─či ┼čik├óyeti a├ž─▒k├ža dayanaktan yoksun olmad─▒─č─▒ gibi di─čer kabul edilemezlik nedenlerinden herhangi biri de bulunmamaktad─▒r. Bu nedenle ba┼čvurular─▒n bu b├Âl├╝m├╝ne ili┼čkin olarak kabul edilebilirlik karar─▒ verilmesi gerekir.

b. Grev Hakk─▒n─▒n ─░hlali ─░ddias─▒

46. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say─▒l─▒ Anayasa Mahkemesinin Kurulu┼ču ve Yarg─▒lama Usulleri Hakk─▒nda Kanun’un 48. maddesinin (2) numaral─▒ f─▒kras─▒ ┼č├Âyledir:

“Mahkeme, … a├ž─▒k├ža dayanaktan yoksun ba┼čvurular─▒n kabul edilemezli─čine karar verebilir.”

47. Somut ba┼čvurularda Yarg─▒tay taraf─▒ndan ba┼čvurucular─▒n i┼č b─▒rakma eylemine i┼čtirak amac─▒yla sa─čl─▒k raporu ald─▒klar─▒ kabul edilmi┼č ve i┼č akdinin feshine kar┼č─▒ a├žm─▒┼č oldu─ču davalar reddedilmi┼čtir.

48. Bununla birlikte ba┼čvuru formu ve eklerinde ba┼čvurucular ─▒srarl─▒ bir ┼čekilde i┼č b─▒rakma eyleminin ger├žekle┼čti─či 29/5/2012 tarihinde “eyleme kat─▒lma amac─▒yla de─čil, hastal─▒─č─▒ nedeniyle rapor ald─▒─č─▒n─▒” belirtmektedirler. Ba┼čvurucular, ┼čik├óyetini kaleme al─▒rken de kendisini hari├ž b─▒rakacak ve ├╝├ž├╝nc├╝ ki┼čilere at─▒f yapacak bi├žimde “Bas─▒n a├ž─▒klamas─▒na kat─▒lanlar … demokratik haklar─▒n─▒ kullanm─▒┼člard─▒r.” ifadesine yer vermi┼čtir. Hak ihlali iddialar─▒, Yarg─▒tay karar─▒ndaki “i┼č ba┼č─▒ yapmamak maksad─▒yla rapor ald─▒─č─▒” kabul├╝ne dayand─▒r─▒lm─▒┼č olup ba┼čvurucular─▒n ┼čik├óyetleri bu h├óliyle varsay─▒msald─▒r. Bunun yan─▒nda ba┼čvurucu Bahar K─▒z─▒lduman sadece Anayasa’n─▒n 10. ve 36. maddelerinin ihlal edildi─čini ileri s├╝rm├╝┼čt├╝r.

49. Bu kapsamda Yarg─▒tay─▒n ilgili dairesince ba┼čvurucular─▒n eyleme i┼čtirak amac─▒yla sa─čl─▒k raporu ald─▒─č─▒n─▒n de─čerlendirilmesi ve ├Ânceki emsal karardan farkl─▒ bi├žimde ba┼čvurucular─▒n davas─▒n─▒n reddedilmesine y├Ânelik hak ihlali iddialar─▒, adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒ ilgilendirdi─činden bu hak ├žer├ževesinde ba┼čvurular ele al─▒nacakt─▒r (bkz. ┬ž┬ž 64-78).

50. Sonu├ž itibar─▒yla grev hakk─▒n─▒n ihlali iddialar─▒ ba┼čvurucular taraf─▒ndan kan─▒tlanamad─▒─č─▒ndan ba┼čvurular─▒n bu k─▒sm─▒n─▒n, di─čer kabul edilebilirlik ko┼čullar─▒ y├Ân├╝nden incelenmeksizin a├ž─▒k├ža dayanaktan yoksun olmas─▒ nedeniyle kabul edilemez oldu─čuna karar verilmesi gerekir.

2.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Esas Y├Ân├╝nden

51. Ba┼čvurucular, feshe kar┼č─▒ a├žt─▒klar─▒ davalar─▒n, ispat y├╝k├╝ kendilerine y├Âneltilecek bi├žimde Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesince reddedilmesinin, benzer nitelikteki davalarda verilen onama kararlar─▒yla ├želi┼čki olu┼čturdu─čunu ileri s├╝rm├╝┼člerdir.

52. Anayasa’n─▒n 36. maddesinin (1) numaral─▒ f─▒kras─▒ ┼č├Âyledir:

“Herkes, me┼čru vas─▒ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg─▒ mercileri ├Ân├╝nde davac─▒ veya daval─▒ olarak iddia ve savunma ile adil yarg─▒lanma hakk─▒na sahiptir.”

53. Anayasa’n─▒n 141. maddesinin (3) numaral─▒ f─▒kras─▒ ┼č├Âyledir:

“B├╝t├╝n mahkemelerin her t├╝rl├╝ kararlar─▒ gerek├želi olarak yaz─▒l─▒r.”

54. Avrupa ─░nsan Haklar─▒ S├Âzle┼čmesi’nin (S├Âzle┼čme) 6. maddesinin (1) numaral─▒ f─▒kras─▒n─▒n ilgili k─▒sm─▒ ┼č├Âyledir:

“Herkes medeni hak ve y├╝k├╝ml├╝l├╝kleri ile ilgili uyu┼čmazl─▒klar ya da cezai alanda kendisine y├Âneltilen su├žlamalar konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmu┼č ba─č─▒ms─▒z ve tarafs─▒z bir mahkeme taraf─▒ndan davas─▒n─▒n makul bir s├╝re i├žinde, hakkaniyete uygun ve a├ž─▒k olarak g├Âr├╝lmesini isteme hakk─▒na sahiptir..”

55. Anayasa’n─▒n 36. maddesinin birinci f─▒kras─▒nda herkesin yarg─▒ organlar─▒na davac─▒ ve daval─▒ olarak ba┼čvurabilme ve bunun do─čal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yarg─▒lanma hakk─▒ g├╝vence alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒r. Maddeyle g├╝vence alt─▒na al─▒nan hak arama ├Âzg├╝rl├╝─č├╝, kendisi bir temel hak niteli─či ta┼č─▒mas─▒n─▒n ├Âtesinde di─čer temel hak ve ├Âzg├╝rl├╝klerden gereken ┼čekilde yararlan─▒lmas─▒n─▒ ve bunlar─▒n korunmas─▒n─▒ sa─člayan en etkili g├╝vencelerden birisidir. Bu ba─člamda Anayasa’n─▒n, b├╝t├╝n mahkemelerin her t├╝rl├╝ kararlar─▒n─▒n gerek├želi olarak yaz─▒lmas─▒n─▒ ifade eden 141. maddesinin de hak arama h├╝rriyetinin kapsam─▒n─▒n belirlenmesinde g├Âzetilmesi gerekti─či a├ž─▒kt─▒r (Vedat Benli, B. No: 2013/307, 16/5/2013, ┬ž 30).

56. Di─čer yandan S├Âzle┼čme metni ile Avrupa ─░nsan Haklar─▒ Mahkemesi (A─░HM) kararlar─▒ndan ortaya ├ž─▒kan ve adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n somut g├Âr├╝n├╝mleri olan alt ilke ve haklar, Anayasa’n─▒n 36. maddesinde yer verilen adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n da unsurlar─▒d─▒r. Anayasa Mahkemesi, Anayasa’n─▒n 36. maddesi uyar─▒nca inceleme yapt─▒─č─▒ bir├žok karar─▒nda ilgili h├╝km├╝ S├Âzle┼čme’nin 6. maddesi ve A─░HM i├žtihad─▒ ─▒┼č─▒─č─▒nda yorumlamak suretiyle gerek S├Âzle┼čme’nin lafzi i├žeri─činde yer alan gerekse A─░HM i├žtihad─▒yla adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n koruma alan─▒na d├óhil edilen ilke ve haklar─▒, Anayasa’n─▒n 36. maddesi kapsam─▒nda kabul etmektedir (G├╝her Ergun ve di─čerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, ┬ž 38).

57. Bu noktada, hukuk devletinin gereklerinden birini de hukuk g├╝venli─či ilkesi olu┼čturmaktad─▒r (AYM, E.2008/50, K.2010/84, 24/6/2010; ve E.2012/50, K.2012/128, 20/9/2012). A─░HM de benzer bi├žimde adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n, hukuk devletinin S├Âzle┼čmeci Devletlerin ortak miras─▒ oldu─čunu belirten S├Âzle┼čme’nin ├Ân s├Âz├╝yle birlikte yorumlanmas─▒ gerekti─čini belirtmektedir. Hukuk devletinin asli unsurlar─▒ aras─▒nda yer alan hukuki belirlilik veya g├╝venlik ilkesi ise hukuki durumlarda belirli bir istikrar─▒ temin etmekte ve kamunun mahkemelere g├╝venine katk─▒da bulunmaktad─▒r. Birbiriyle uyu┼čmayan mahkeme kararlar─▒n─▒n s├╝r├╝p gitmesi, yarg─▒ sistemine g├╝veni azaltarak yarg─▒sal bir belirsizli─če yol a├žabilir (Nejdet ┼×ahin ve Perihan ┼×ahin/T├╝rkiye [BD], B. No: 13279/05, 20/10/2011, ┬ž 57).

58. Bununla birlikte farkl─▒ kararlar─▒n ayn─▒ mahkemeden ├ž─▒km─▒┼č olmas─▒ tek ba┼č─▒na, adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n ihlali anlam─▒na gelmeyecektir (Benzer y├Ândeki A─░HM kararlar─▒ i├žin bkz.┬á Pinto/Portekiz, B. No: 39005/04, 20/5/2008, ┬ž 41; Tudor Tudor/Romanya, B. No: 21911/03, 24/3/2009, ┬ž 29;┬á Remuszko/Polonya, B. No: 1562/10, 16/7/2013, ┬ž 92). De─či┼čik y├Ânlerde kararlar verilmesi ihtimali Yarg─▒tay, Dan─▒┼čtay, Askeri Y├╝ksek ─░dare Mahkemesi gibi ├že┼čitli y├╝ksek mahkemelerden olu┼čan yarg─▒ sistemimizin ka├ž─▒n─▒lmaz bir ├Âzelli─či olarak kabul edilmelidir.

59. Di─čer yandan bireylerin makul g├╝venlerinin korunmas─▒ ve hukuki g├╝venlik ilkesi, i├žtihad─▒n de─či┼čmezli─či ┼čeklinde bir hak bah┼četmemektedir (Benzer y├Ândeki A─░HM kararlar─▒ i├žin bkz.┬á Un├ędic/Fransa, B. No: 20153/04, 18/12/2008, ┬ž 74; Nejdet ┼×ahin ve Perihan ┼×ahin/T├╝rkiye, bkz. ┬ž 58). Mahkemelerin yorumlar─▒nda dinamik ve evirilen bir yakla┼č─▒m─▒n s├╝rd├╝r├╝lememesi reform ya da geli┼čimi engelleyece─činden kararlardaki de─či┼čim, adaletin iyi idaresine ayk─▒r─▒l─▒k te┼čkil etmez (Benzer y├Ândeki A─░HM karar─▒ i├žin bkz.┬á Atanasovski/Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti, B. No: 36815/03, 14/1/2010, ┬ž 38).

60. Mahkeme i├žtihatlar─▒ndaki de─či┼čme yarg─▒ organlar─▒n─▒n takdir yetkisi kapsam─▒nda kalmakta olup b├Âyle bir de─či┼čiklik ├Âz├╝ itibar─▒yla ├Ânceki ├ž├Âz├╝m├╝n tatmink├ór bulunmamas─▒ anlam─▒na gelir (Benzer y├Ândeki A─░HM karar─▒ i├žin bkz. S.S.Bal─▒kl─▒├že┼čme Beldesi Tar─▒m Kalk─▒nma Kooperatifi ve di─čerleri/T├╝rkiye, B. No: 3573/05., 30/11/2010, ┬ž 28). Ancak ayn─▒ hususta daha ├Ânce ├ž─▒kan kararlardan farkl─▒ bir h├╝k├╝m kurulmas─▒ h├ólinde mahkemelerce bu farkl─▒la┼čmaya ili┼čkin makul bir a├ž─▒klama getirilmesi gerekmektedir (Benzer y├Ândeki A─░HM karar─▒ i├žin bkz. Stoilkovska/Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti, B. No: 29784/07, 18/7/2013, ┬ž 49).

61. Y├╝ksek mahkemelerin oynamas─▒ gereken rol tam da yarg─▒ kararlar─▒nda do─čabilecek i├žtihat farkl─▒l─▒klar─▒na bir ├ž├Âz├╝m getirmektir. Bununla birlikte yeni kabul edilmi┼č bir yasan─▒n yorumlanmas─▒nda oldu─ču gibi baz─▒ h├óllerde i├žtihad─▒n m├╝stekar h├óle gelmesinin belirli bir zamana ihtiya├ž duyaca─č─▒ a├ž─▒kt─▒r (Benzer y├Ândeki A─░HM kararlar─▒ i├žin bkz. Zielinski and Pradal and Gonzalez ve Digerleri/Fransa [BD], B. No: 24846/94., 28/10/1999, ┬ž 59; Schwarzkopf ve Taussik/├çek Cumhuriyeti (k.k.), B. No: 42162/02, 2/12/2008).

62. ─░htilaf konusu davalardaki uyu┼čmazl─▒klar─▒n veya olaylar─▒n birbirinden farkl─▒l─▒k g├Âstermesi, iki karardaki farkl─▒la┼čan de─čerlendirmeleri hakl─▒ g├Âsterir ve ayn─▒ konuda verilmi┼č ├želi┼čen h├╝k├╝mlerden bahsedilemez (Benzer y├Ândeki A─░HM karar─▒ i├žin bkz. Erol U├žar/T├╝rkiye (k.k.), B. No: 12960/05, 29/9/2009).

63. Y├╝ksek mahkemelerin ya da nihai merci olarak bir uyu┼čmazl─▒─č─▒ ├ž├Âz├╝me ba─člayan mahkemelerin ayn─▒ konuya ili┼čkin kararlar─▒nda, davalar─▒n i├žeri─činden kaynaklanmayan farkl─▒ kabullerin bulunmas─▒ h├ólinde ise hareket noktas─▒, derece mahkemelerinin de─čerlendirme veya yorumlar─▒ndan hangisinin do─čru oldu─čunun ve tercih edilmesi gerekti─činin tespit edilmesi olmayacakt─▒r (Benzer y├Ândeki A─░HM karar─▒ i├žin bkz. Stefanica ve di─čerleri/Romanya, B. No: 38155/02, 2/11/2010, ┬ž 34). Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi, kararlarda ya┼čanan de─či┼čimin hukuki bir belirsizli─če yol a├ž─▒p a├žmad─▒─č─▒na ve ba┼čvurucu bak─▒m─▒ndan ├Âng├Âr├╝lebilir olup olmad─▒─č─▒na y├Ânelik bir inceleme yapabilir.

a. Kararlar Aras─▒nda ├çeli┼čkinin Varl─▒─č─▒

64. Ba┼čvurucular─▒n kararlar─▒na dayand─▒─č─▒ Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesinin 12/4/2013 ve 26/4/2013 tarihli ilamlar─▒na konu olaylarda davac─▒lar 29/5/2012 tarihinde ba┼čvurucular gibi raporludur. ─░lk Derece Mahkemeleri, daval─▒ THY’nin “279 ki┼činin ayn─▒ g├╝n hastalanmas─▒n─▒n hayat─▒n ola─čan ak─▒┼č─▒na ayk─▒r─▒ oldu─ču” ┼čeklindeki ya da “raporlar─▒n eyleme i┼čtirak amac─▒yla al─▒nd─▒─č─▒” y├Ân├╝ndeki savunmas─▒n─▒ dikkate almam─▒┼č ve sa─čl─▒k raporlar─▒n─▒n ger├že─či yans─▒tmad─▒─č─▒na y├Ânelik olarak daval─▒ i┼čverence bir delil getirilememesi nedeniyle feshin haks─▒z oldu─čuna karar vermi┼člerdir. Mahkemeler h├╝k├╝m kurarken ayr─▒ca feshin hakl─▒ oldu─čunu ispat y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝n├╝n i┼čverene ait oldu─čunu a├ž─▒k├ža veya z─▒mni olarak belirtmi┼člerdir (bkz. ┬ž 33). Feshin haks─▒z oldu─ču ┼čeklinde verilen kararlar veya ula┼č─▒lan sonu├žlar Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesi taraf─▒ndan onanm─▒┼čt─▒r. Ayn─▒ ┼čekilde sertifikasyon e─čitimi ald─▒─č─▒ s─▒rada i┼č s├Âzle┼čmesi feshedilen bir i┼č├žinin a├žt─▒─č─▒ davada, yerel mahkemenin davay─▒ kabul etmesine ili┼čkin karar Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesinin 27/4/2013 tarihli ilam─▒ ile onanarak kesinle┼čmi┼čtir (bkz. ┬ž 33).

65. Temyiz mercilerinin yarg─▒lamay─▒ yapan mahkemenin karar─▒na kat─▒lmalar─▒ h├ólinde bunu ya ayn─▒ gerek├žeyi kullanarak ya da bir at─▒fla kararlar─▒na yans─▒tmalar─▒ yeterlidir. Burada ├Ânemli olan husus, temyiz merciinin bir ┼čekilde temyizde ├Âne s├╝r├╝lm├╝┼č ana unsurlar─▒ inceledi─čini, derece mahkemesinin karar─▒n─▒ inceleyerek onad─▒─č─▒n─▒ ya da bozdu─čunu g├Âstermesidir (Yasemin Ek┼či, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, ┬ž 57). Bu nedenle Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesinin ─░lk Derece Mahkemesinin karar─▒n─▒ veya ula┼čt─▒─č─▒ sonucu ek bir a├ž─▒klama yapmaks─▒z─▒n uygun buldu─ču ilamlardan, mahkemelerin gerek├želerinin benimsendi─činin kabul├╝ gerekir.

66. Bahar K─▒z─▒lduman’a ili┼čkin olarak ba┼čvurucunun o g├╝n itibar─▒yla u├žu┼č g├Ârevi bulunmamas─▒, sertifika yenileme e─čitim program─▒nda olan ba┼čvurucuya herhangi bir u├žu┼č g├Ârevi tebli─č edilmemesi gerek├žesiyle; di─čer ba┼čvurucular hakk─▒nda da olay tarihinde raporlu olunmas─▒ ve daval─▒lar taraf─▒ndan buna kar┼č─▒ bir delil getirilmemesi gerek├želeriyle Yerel Mahkemeler ba┼čvurucular lehine karar vermi┼čtir. Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi ise sa─čl─▒k raporunun eyleme i┼čtirak amac─▒yla al─▒nd─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtir. Bu kabulle ba─člant─▒l─▒ olarak daval─▒lar─▒n rapora ve i┼č b─▒rakma eylemine ili┼čkin iddialar─▒n─▒n aksini kan─▒tlama y├╝k├╝ ba┼čvuruculara y├Âneltilmi┼č ve Bahar K─▒z─▒lduman’─▒n havaliman─▒nda olmas─▒na ra─čmen u├žu┼ča kat─▒lmamas─▒n─▒n eyleme kat─▒lma amac─▒ ta┼č─▒d─▒─č─▒ ifade edilmi┼čtir (bkz. ┬ž 16). Nihayetinde Derece Mahkemesi kararlar─▒n─▒n bozulmas─▒na ve ba┼čvurucular─▒n davas─▒n─▒n reddedilmesine kesin olarak karar verilmi┼čtir.

67. Yukar─▒daki a├ž─▒klamalar ├žer├ževesinde, Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesinin sa─čl─▒k raporu ve sertifika e─čitimi konusunda ispat y├╝k├╝ hususlar─▒ndaki de─čerlendirmelerinin, ba┼čvurucular─▒n a├žt─▒─č─▒ davaya konu olaylar─▒n farkl─▒l─▒─č─▒ndan kaynaklanmad─▒─č─▒ ve Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesinin ayn─▒ konudaki ├Ânceki tarihli ilamlar─▒yla ├želi┼čki olu┼čturdu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r.

b. Hukuki Belirlilik ─░lkesi Y├Ân├╝nde De─čerlendirme

68. Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesinin somut ba┼čvurulara konu kararlar─▒n─▒n, ba┼čvurucular─▒n da aralar─▒nda bulundu─ču ├žal─▒┼čanlar─▒n i┼č akitlerinin THY ve THY Teknik A.┼×. taraf─▒ndan feshedilmesine ili┼čkin yarg─▒lamalar─▒n t├╝m├╝ ba─člam─▒nda de─čerlendirilmesi gerekmektedir. Benzer olaylar ├žer├ževesinde verilen mahkeme kararlar─▒nda g├Âr├╝lebilecek tutars─▒zl─▒klar, hukuki belirsizlik olu┼čturmalar─▒ nedeniyle Anayasa Mahkemesinin yapaca─č─▒ incelemede dikkate al─▒nacakt─▒r.

69. Yarg─▒sal kararlardaki de─či┼čiklikler, hukukun dinamizmini ve mahkemelerin yakla┼č─▒mlar─▒n─▒ ya┼čanan geli┼čmelere uyarlama kabiliyetlerini yans─▒tmas─▒ y├Ân├╝yle olumludur. Ancak uygulamada birli─či sa─člamalar─▒ beklenen y├╝ksek mahkemeler i├žinde yer alan dairelerin benzer davalarda tatmin edici bir gerek├že g├Âstermeksizin farkl─▒ sonu├žlara ula┼čmalar─▒, bir karar─▒n belirli bir daireye d├╝┼čt├╝─č├╝ takdirde onanaca─č─▒, ba┼čka bir daire taraf─▒ndan ele al─▒nd─▒─č─▒ takdirde bozulaca─č─▒ gibi ihtimale dayal─▒ ve birbirine z─▒t sonu├žlar─▒ ortaya ├ž─▒kart─▒r. Bu ise hukuki belirlilik ve ├Âng├Âr├╝lebilirlik ilkelerine ters d├╝┼čecektir. Ayr─▒ca, b├Âyle bir alg─▒n─▒n toplumda yerle┼čmesi h├ólinde bireylerin yarg─▒ sistemine ve mahkeme kararlar─▒na duymalar─▒ beklenen g├╝ven zarar g├Ârebilir.

70. Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesi, sa─čl─▒k raporlar─▒n─▒n do─črulu─čunu kabul eden ve ispat y├╝k├╝n├╝n i┼čverene d├╝┼čt├╝─č├╝ne dair ─░lk Derece Mahkemelerinin kararlar─▒ istikrarl─▒ bi├žimde onam─▒┼čt─▒r. Bunun yan─▒nda sertifika e─čitimi i├žin g├Ârevlendirmenin yap─▒ld─▒─č─▒ s─▒rada e─čitimin iptal edilip ├╝ye oldu─ču Sendikan─▒n bas─▒n a├ž─▒klamas─▒n─▒ dinlemenin i┼čverene fesih hakk─▒ tan─▒mayaca─č─▒na dair Yerel Mahkeme karar─▒ da ayn─▒ ┼čekilde onanarak kesinle┼čmi┼čtir. Bu nedenle hukuki belirlilik ilkesi ─▒┼č─▒─č─▒nda, ba┼čvurucular─▒n kendi davalar─▒nda verilecek karara ili┼čkin makul bir g├╝venin olu┼čtu─čunun kabul├╝ gerekir. Dolay─▒s─▒yla Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesinin, sa─čl─▒k raporu ve bas─▒n a├ž─▒klamas─▒n─▒n dinlenilmesi konular─▒nda farkl─▒ bir de─čerlendirme yapmas─▒, her ne kadar takdir yetkisi kapsam─▒nda kabul edilebilirse de mevcut ba┼čvurunun ko┼čullar─▒nda ├Âng├Âr├╝lebilir de─čildir ve gerek├želendirmeye ihtiya├ž duymaktad─▒r.

71. Mevcut ba┼čvurulara bak─▒ld─▒─č─▒nda Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi sa─čl─▒k raporunun ve u├žu┼č i├žin gerekli bir e─čitim olan sertifika e─čitimi s─▒ras─▒nda bas─▒n a├ž─▒klamas─▒n─▒ dinlemenin eyleme i┼čtirak amac─▒yla al─▒nd─▒─č─▒ sonucuna ula┼č─▒rken “sendikan─▒n, ├╝yelerinin cep telefonlar─▒na g├Ânderdi─či mesaj sonras─▒ ikiy├╝zyetmi┼čdokuz i┼č├žinin ayn─▒ g├╝n rapor almas─▒n─▒n hayat─▒n ola─čan ak─▒┼č─▒na uygun olmad─▒─č─▒ ve raporlar─▒n hastal─▒k sebebiyle al─▒nmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterdi─či” ve “davac─▒n─▒n havaliman─▒na gitti─či ve fakat u├žu┼ča kat─▒lmayarak eyleme i┼čtirak etti─či” gerek├želerinden hareket etmi┼čtir. Bununla birlikte belirtilen hususlar, daval─▒lar taraf─▒ndan di─čer davalarda da savunma olarak ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. Bu iddian─▒n, ─░lk Derece Mahkemelerince kabul edilmedi─či ve Yarg─▒tay 7. Hukuk Dairesinin bu kararlar─▒ onad─▒─č─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda ilave bir a├ž─▒klamaya yer verilmeksizin sadece ayn─▒ ifadelere dayan─▒lmas─▒ yeterli bir gerek├že olu┼čturmaz. Ba┼čvurucular─▒, i┼čverenin iddialar─▒n─▒n aksini ispatlamak zorunda b─▒rakan kabul bak─▒m─▒ndan ise Yarg─▒tay ilam─▒nda herhangi bir a├ž─▒klamaya yer verilmemi┼čtir.

72. Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesinin bahse konu ilam─▒n─▒n, daha ├Ânceki kararlardan farkl─▒ bir sonuca neden ula┼č─▒ld─▒─č─▒na dair ba┼čvurucular ve ├╝├ž├╝nc├╝ ki┼čiler taraf─▒ndan objektif olarak anla┼č─▒lmas─▒na imk├ón verecek yeterli gerek├žeyi i├žermedi─či de─čerlendirilmektedir. 4857 say─▒l─▒ Kanun’un 20. maddesinin ├╝├ž├╝nc├╝ f─▒kras─▒ uyar─▒nca ─░lk Derece Mahkemesinin direnme imk├ón─▒n─▒n bulunmamas─▒ ve ayr─▒ca Yarg─▒tay 9. Hukuk Dairesinin de ba┼čvuru konusu olan kararlardan sonra benzer davalarda onama y├Ân├╝nde kararlar vermesi (bkz. ┬ž 33), gerek├želendirmeye duyulan ihtiyac─▒ peki┼čtirmi┼čtir.

73. Anayasa Mahkemesi bu nedenlerle ba┼čvurucular─▒n davalar─▒n─▒n ne ┼čekilde sonu├žlanmas─▒ gerekti─čine dair herhangi bir ├ž─▒kar─▒m yapmamakla birlikte nihai yarg─▒lama makam─▒n─▒ olu┼čturan Yarg─▒tay daireleri aras─▒ndaki yorum farkl─▒l─▒klar─▒n─▒n, benzer nitelikteki davalar─▒n karara ba─članmas─▒ s├╝recinde hukuki belirsizli─če yol a├žt─▒─č─▒n─▒ ve ba┼čvurucular i├žin ├Âng├Âr├╝lemez oldu─čunu de─čerlendirmektedir.

74. ─░ncelenmesi gereken di─čer bir husus ise farkl─▒ kararlar verilmesi h├ólinde ├ž├Âz├╝m sunabilecek yap─▒sal bir mekanizman─▒n varl─▒─č─▒ ve ne ┼čekilde i┼čletildi─čidir.

75. Ba┼čvurucular─▒n i┼če iadesine dair ─░lk Derece Mahkemesi kararlar─▒, Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesi taraf─▒ndan bozulmu┼č ve 4857 say─▒l─▒ Kanun’un 20. maddesinin ├╝├ž├╝nc├╝ f─▒kras─▒ ├žer├ževesinde davalar, nihai olarak reddedilmi┼čtir. Yarg─▒tay dairesinin karar─▒n─▒n kesin olmas─▒ nedeniyle ─░lk Derece Mahkemesinin direnmesi yoluyla uyu┼čmazl─▒─č─▒n Yarg─▒tay Hukuk Genel Kurulu ├Ân├╝ne getirilmesi ve b├Âylelikle Yarg─▒tay dairelerinin birbiriyle ├želi┼čen yorumlar─▒n─▒ birle┼čtirecek bir karar verilmesi ihtimali bulunmamaktad─▒r.

76. Dairelerin kararlar─▒ aras─▒ndaki farkl─▒l─▒k, birbirine benzer davalarda delillerin de─čerlendirilmesinden ve bununla ilintili bi├žimde ispat y├╝k├╝n├╝n y├Âneltilmesinden kaynaklanm─▒┼čt─▒r. Dolay─▒s─▒yla 2797 say─▒l─▒ Kanun’un 15. maddesinin ikinci f─▒kras─▒n─▒n (b) veya (c) bendi uyar─▒nca Yarg─▒tay─▒n ilgili dairesinin konuyu Yarg─▒tay ─░├žtihad─▒ Birle┼čtirme B├╝y├╝k Genel Kurulundan ziyade Yarg─▒tay Hukuk Genel Kurulu ├Ân├╝ne getirmesi ve yeknesak bir uygulaman─▒n sa─članmas─▒ m├╝mk├╝n olabilirdi. Bununla birlikte Yarg─▒tay daireleri bu gibi durumlarda kendili─činden i├žtihatlar─▒n─▒ de─či┼čtirme yoluna gitti─činden yasada belirtilen yolun teoride kald─▒─č─▒ ve etkili bir ├ž├Âz├╝m sunamad─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r.

c. Sonu├ž

77. A├ž─▒klanan nedenlerle mevcut yap─▒sal mekanizman─▒n i┼čletilmesindeki eksiklikle birlikte ele al─▒nd─▒─č─▒nda Yarg─▒tay dairelerinin ilamlar─▒nda yeterli gerek├žeyle desteklenmeyen farkl─▒l─▒klar─▒n bulunmas─▒n─▒n, ba┼čvurucular─▒n a├žt─▒─č─▒ davalar─▒n g├Âr├╝lmesi bak─▒m─▒ndan hukuki belirsizli─če neden oldu─ču ve ba┼čvurucular a├ž─▒s─▒ndan ├Âng├Âr├╝lemez bulundu─ču sonucuna var─▒lm─▒┼čt─▒r.

78. Bu kapsamda ba┼čvurucular─▒n Anayasa’n─▒n 36. maddesinde g├╝vence alt─▒na al─▒nan adil yarg─▒lanma haklar─▒n─▒n ihlal edildi─čine karar verilmesi gerekir.

3.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á 6216 Say─▒l─▒ Kanun’un 50. Maddesi Y├Ân├╝nden

79. Ba┼čvurucular, ihlali ve sonu├žlar─▒n─▒ ortadan kald─▒rmak i├žin yeniden yarg─▒lama yap─▒lmak ├╝zere dosyan─▒n ilgili yarg─▒ organlar─▒na g├Ânderilmesini veya tazminata h├╝kmedilmesini ve yarg─▒lama giderlerinin ├Âdenmesini talep etmi┼člerdir.

80. 6216 say─▒l─▒ Kanun’un 50. maddesinin (2) numaral─▒ f─▒kras─▒ ┼č├Âyledir:

“Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar─▒ndan kaynaklanm─▒┼čsa, ihlali ve sonu├žlar─▒n─▒ ortadan kald─▒rmak i├žin yeniden yarg─▒lama yapmak ├╝zere dosya ilgili mahkemeye g├Ânderilir. Yeniden yarg─▒lama yap─▒lmas─▒nda hukuki yarar bulunmayan h├óllerde ba┼čvurucu lehine tazminata h├╝kmedilebilir veya genel mahkemelerde dava a├ž─▒lmas─▒ yolu g├Âsterilebilir. Yeniden yarg─▒lama yapmakla y├╝k├╝ml├╝ mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar─▒nda a├ž─▒klad─▒─č─▒ ihlali ve sonu├žlar─▒n─▒ ortadan kald─▒racak ┼čekilde m├╝mk├╝nse dosya ├╝zerinden karar verir.”

81. Ba┼čvuruculardan bir k─▒sm─▒n─▒n istenen bilgi ve belgeler ├žer├ževesinde kanuni t├╝m ├Âdemeleri yap─▒larak yeni giri┼č ┼čeklinde istihdam edildi─či anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu ba┼čvurucular y├Ân├╝nden yeniden yarg─▒lama yap─▒lmas─▒nda hukuki yarar bulunmad─▒─č─▒ndan ekli tablonun C ve D s├╝tununda isimleri ve T.C. kimlik numaralar─▒ belirtilen ba┼čvuruculardan, ayn─▒ tablonun 1 ila 59 numaral─▒ sat─▒r─▒nda yer alanlar y├Ân├╝nden yeniden yarg─▒lama yap─▒lmas─▒na ili┼čkin taleplerin reddine ve Anayasa’n─▒n 36. maddesinde g├╝vence alt─▒na al─▒nan adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n ihlal edildi─či y├Ân├╝ndeki tespit dikkate al─▒narak her bir ba┼čvurucuya ayr─▒ ayr─▒ olmak ├╝zere takdiren net 10.000 TL tazminat ├Âdenmesine karar verilmesi gerekir.

82. ─░┼če d├Ânme talebinin olmamas─▒, kabin personeli istihdam prosed├╝r├╝ ile belirlenmi┼č olan istihdam kriterleri do─črultusunda kriterleri sa─člayamamas─▒, i┼č├ži ile i┼čveren aras─▒nda g├╝ven ba─č─▒ kalmamas─▒, ya┼č haddi gibi sebeplerle sendika ve i┼čveren aras─▒nda yap─▒lan mutabakata ra─čmen THY ile THY Teknik A.┼×.de istihdam edilmeyen di─čer ba┼čvurucular y├Ân├╝nden ise ekli tablonun C ve D s├╝tununda isimleri ve T.C. kimlik numaralar─▒ belirtilenlerden, ayn─▒ tablonun 60 ila 97 numaral─▒ sat─▒r─▒nda yer alan ba┼čvurucular─▒n yeniden yarg─▒lama yap─▒lmas─▒ y├Ân├╝ndeki taleplerinin kabul├╝ne karar verilmesi gerekir.

83. Dosyadaki belgelerden tespit edilen ve ekli tablonun (H) s├╝tununda g├Âsterildi─či ┼čekilde geri verilmesi gereken har├ž miktarlar─▒n─▒n ilgili ba┼čvuruculara ayr─▒ ayr─▒ ├Âdenmesine ve ekli tablonun (E) s├╝tununda belirtildi─či ├╝zere vekilleri ayn─▒ olan ba┼čvuruculara 1.500 TL vek├ólet ├╝cretinin m├╝┼čtereken di─čer ba┼čvuruculara ise ayr─▒ ayr─▒ ├Âdenmesine karar verilmesi gerekir.

V. H├ťK├ťM

A├ž─▒klanan gerek├želerle;

A.┬á 1.┬á┬á Grev hakk─▒n─▒n ihlal edildi─čine ili┼čkin iddialar─▒n a├ž─▒k├ža dayanaktan yoksun olmas─▒ nedeniyle KABUL ED─░LEMEZ OLDU─×UNA,

2. Adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n ihlal edildi─čine ili┼čkin iddialar─▒n KABUL ED─░LEB─░L─░R OLDU─×UNA,

B.┬á Anayasa’n─▒n 36. maddesinde g├╝vence alt─▒na al─▒nan adil yarg─▒lanma hakk─▒n─▒n ─░HLAL ED─░LD─░─×─░NE,

C. Ekli tablonun C ve D s├╝tununda isimleri ve T.C. kimlik numaralar─▒ belirtilen ba┼čvuruculardan ayn─▒ tablonun 1 ila 59 numaral─▒ sat─▒r─▒nda yer alan ba┼čvuruculara, ayr─▒ ayr─▒ olmak ├╝zere net 10.000 TL TAZM─░NAT ├ľDENMES─░NE, tazminata ve yeniden yarg─▒lamaya ili┼čkin di─čer taleplerinin REDD─░NE,

D. Ekli tablonun C ve D s├╝tununda isimleri ve T.C. kimlik numaralar─▒ belirtilen ba┼čvuruculardan, ayn─▒ tablonun 60 ila 97 numaral─▒ sat─▒r─▒nda yer alan di─čer ba┼čvuruculara ili┼čkin olarak ihlalin ve sonu├žlar─▒n─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ i├žin yeniden yarg─▒lama yap─▒lmak ├╝zere karar─▒n bir ├Ârne─činin Yarg─▒tay 22. Hukuk Dairesine g├Ânderilmek ├╝zere ekli tablonun H s├╝tununda g├Âsterilen ─░lk Derece Mahkemelerine G├ľNDER─░LMES─░NE, tazminata ili┼čkin di─čer taleplerin REDD─░NE,

E.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Ekli tablonun I s├╝tununda yer alan har├ž miktarlar─▒n─▒n ba┼čvuruculara AYRI AYRI ├ľDENMES─░NE,

F. Ekli tablonun D s├╝tununda T.C. kimlik numaralar─▒ g├Âsterilen ve vekilleri ayn─▒ olan ba┼čvuruculardan;

1. Semra Bekiro─člu, Reyhan Aksun, Onur Atak, Do─ča Mutluer, Derya Akp─▒nar, Beg├╝m ├çelen, Sinem ├ľzdemir, Murat D├╝zer, ├ťlk├╝ Yah┼či, Ceren Karaku┼č, Do─čan Kalyoncu, Halime Ay├žin ├ľzalp, Tu─čba Veli, ├çi─čdem ├ľzdemir, Esra Duygu Dalg─▒├ž, Seda K├╝├ž├╝kbenli, Ayben Ko├ž, Didem Kurt, Ceyda Balc─▒, Seda T├╝kenmez, Seda Ay, Meltem Karado─čan, Deniz Gen├ž ├çivicio─člu, Asude Fikriye Ta┼č─č─▒n, Tayfun Baransel, M├╝ge Burcu Aka, Neslihan Seyitler, Nazik Soysal, Selda ┼×ayl─▒, I┼č─▒l ┼×enay Nas, ├ľzg├╝r Certel, Ayhan Do─čan, Tomris Cafero─člu, Esra ├çelenk, Ay┼čeg├╝l ├ťreten, Gonca Serbest, Merve Melis G├╝r, Fulya Bayrakc─▒, ├ľzlem G├╝n, Kumsal Deda, Z├╝mre S├╝leymano─čullar─▒, Ay├ža S├Âker, Sibel Y─▒lmaz, Ay┼če Nur Sel├žuk, Onur Danac─▒, G├Âk├že Uyumaz, Merve ─░zmir, Sezan T├╝re, Deniz Aygen, Burcu Sadi├ž, Ba┼čak Tanem Tanyeri, Deniz Dikg├Âz, Mehmet Fatih Akgu┼č, Esra Y─▒lmazer, Ay┼če Nur Atalay, Kerem Lami ┼×enkal, Elif Sezen, Duygu Avda├ž, Hac─▒ Mustafa Erten, Emine Asl─▒ G├Âkmen, G├Âkhan Ulu─č, El├žin Tavasl─▒, Gamze Tanak, Adil Oktay, Merve Y─▒ld─▒z, Ferhan Ajlani, Zeynep G├Âk├že, Dilek ├ľzfidan ve Didem Misya─čc─▒’ya 1.500 TL vek├ólet ├╝cretinin M├ť┼×TEREKEN ├ľDENMES─░NE,

2. Bahar K─▒z─▒lduman, Asiye Parlar, Serpil ─░lhan, Y─▒lmaz Murat ├ťnl├╝, Okay D├Âmeke, ─░pek Bozkurt, Bur├žin D├╝lger, Irmak Beytorun, ┼×ebnem Demirci, Sezer ├ç├Âmlek, Hafize Sevin├ž ve Mine Ek┼či’ye 1.500 TL vek├ólet ├╝cretinin M├ť┼×TEREKEN ├ľDENMES─░NE,

3. Lalehan Onaran, Zeynep Merve ┼×enlik, Sabahat ├çamsak─▒z G├╝rel ve Zeynep ├ľzkaraman’a 1.500 TL vek├ólet ├╝cretinin M├ť┼×TEREKEN ├ľDENMES─░NE,

4. Dil┼čad Atakan─▒, Esra G├Âkben, Ye┼čim Kokucu, Elif G├Âzler, Cansu Sinem Eden, Bora ├ľzdemir, Seda Atalay, Berna ┼×en ve ├ľvg├╝ Kantarc─▒’ya ise 1.500 TL vek├ólet ├╝cretinin AYRI AYRI ├ľDENMES─░NE,

G. ├ľdemelerin, karar─▒n tebli─čini takiben ba┼čvurucular─▒n Maliye Bakanl─▒─č─▒na ba┼čvuru tarihinden itibaren d├Ârt ay i├žinde yap─▒lmas─▒na, ├Âdemede gecikme olmas─▒ h├ólinde bu s├╝renin sona erdi─či tarihten ├Âdeme tarihine kadar ge├žen s├╝re i├žin yasal FA─░Z UYGULANMASINA,

H.┬á┬á┬á┬á┬á┬á Karar─▒n bir ├Ârne─činin Yarg─▒tay Ba┼čkanl─▒─č─▒na ve 6216 say─▒l─▒ Kanun’un 50. maddesinin 3 numaral─▒ f─▒kras─▒ uyar─▒nca Adalet Bakanl─▒─č─▒na G├ľNDER─░LMES─░NE,

16/12/2015 tarihinde OYB─░RL─░─×─░YLE karar verildi.